Luật Bảo hiểm tiền gửi (sửa đổi): Bảo đảm tối đa quyền lợi người gửi tiền và ổn định hệ thống tài chính

Liên quan đến phí Bảo hiểm tiền gửi (BHTG), đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung - Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ khẳng định, phí là nguồn thu chủ yếu để bổ sung vào quỹ dự phòng nghiệp vụ phục vụ việc chi trả và tham gia xử lý tổ chức tín dụng yếu kém.

Tại Dự thảo Luật BHTG (sửa đổi), khoản 1 Điều 19 quy định về phí BHTG như sau: “Thống đốc NHNN Việt Nam quy định mức phí bảo hiểm tiền gửi, việc áp dụng phí bảo hiểm tiền gửi đồng hạng hoặc phân biệt phù hợp với đặc thù hệ thống tổ chức tín dụng Việt Nam trong từng thời kỳ”.

Với quy định trên, đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung cho rằng, việc phân cấp thẩm quyền quy định về phí BHTG cho Thống đốc NHNN phù hợp chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền của Đảng, Nhà nước đồng thời phù hợp với thẩm quyền, chức năng, nhiệm vụ của NHNN. NHNN là cơ quan quản lý nhà nước, có chức năng thanh tra, giám sát hệ thống tổ chức tín dụng, NHNN cũng là cơ quan quản lý nhà nước đối với hoạt động BHTG. Vì vậy, NHNN có đủ cơ sở cần thiết để quy định mức phí BHTG và việc áp dụng phí BHTG đồng hạng hoặc phân biệt phù hợp với tình hình thực tiễn.

Là người đã từng tham gia vào quá trình xây dựng Luật BHTG năm 2012, đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung rất tán thành với chủ trương sửa đổi Luật BHTG của Quốc hội và Chính phủ và bày tỏ sự hài lòng vì nhiều nội dung trước đây chưa được đưa vào Luật BHTG năm 2012 thì trong Dự thảo Luật BHTG (sửa đổi) đã được bổ sung nhằm đảm bảo sự phù hợp với hệ thống pháp luật, tiệm cận thông lệ quốc tế, đồng thời theo kịp với sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống ngân hàng Việt Nam trong thời gian vừa qua.

Cùng quan điểm, đại biểu Thái Thị An Chung - Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An cho rằng, việc phân cấp thẩm quyền quy định về phí BHTG cho Thống đốc NHNN phù hợp chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền của Đảng, Nhà nước; đồng thời phù hợp với thẩm quyền, chức năng, nhiệm vụ của NHNN. NHNN là cơ quan quản lý nhà nước, có chức năng thanh tra, giám sát hệ thống tổ chức tín dụng, Ngân hàng Nhà nước cũng là cơ quan quản lý nhà nước đối với hoạt động BHTG. Vì vậy, NHNN có đủ cơ sở cần thiết để quy định mức phí BHTG và việc áp dụng phí BHTG đồng hạng hoặc phân biệt phù hợp với tình hình thực tiễn.

Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng cho biết, dự thảo Luật thiết kế cơ chế phí bảo hiểm tiền gửi với cả hai phương án đồng hạng và phân biệt. Theo Thống đốc, Việt Nam hiện áp dụng phí đồng hạng và khi điều kiện chín muồi có thể từng bước chuyển sang phí phân biệt nhằm khuyến khích tổ chức tín dụng hoạt động an toàn thì giảm chi phí bảo hiểm. Tuy nhiên, để phù hợp tinh thần của luật là chỉ quy định vấn đề mang tính nguyên tắc, các nội dung kỹ thuật cụ thể sẽ do Chính phủ và các bộ ngành hướng dẫn nhằm bảo đảm tính linh hoạt và phù hợp thực tiễn.

Về đề xuất tăng phí bảo hiểm tiền gửi để bù đắp khoản vay đặc biệt, Thống đốc cho biết, dự thảo Luật quy định trong trường hợp tổ chức bảo hiểm tiền gửi vay đặc biệt từ NHNN để chi trả cho người gửi tiền thì tổ chức bảo hiểm tiền gửi sẽ xây dựng phương án tăng phí và trình NHNN xem xét, quyết định.

Đồng thời, dự thảo cho phép sử dụng nguồn trả nợ vay đặc biệt từ các khoản thu như tiền trả nợ của tổ chức tín dụng vay đặc biệt, lợi tức từ bán giấy tờ có giá, nguồn thu thanh lý tài sản và phí bảo hiểm tiền gửi. Thống đốc khẳng định việc tăng phí chỉ thực hiện trong các trường hợp đặc biệt và khi quỹ dự phòng nghiệp vụ không đủ trả bảo hiểm tiền gửi, nhằm bảo đảm tối đa quyền lợi người gửi tiền và ngăn ngừa rủi ro lan truyền.

Về hoạt động kiểm tra của bảo hiểm tiền gửi, NHNN với vai trò là cơ quan quản lý sẽ xác định rõ phạm vi, giới hạn nội dung kiểm tra của các tổ chức bảo hiểm tiền gửi để đảm bảo không trùng lặp với những nội dung phạm vi kiểm tra của NHNN cũng như các cơ quan có thẩm quyền trong việc thanh tra, kiểm tra, giám sát các tổ chức tín dụng.

Liên quan đến việc trong quá trình kiểm tra, tổ chức bảo hiểm tiền gửi có thể đưa ra các khuyến nghị và cảnh báo đối với các tổ chức tín dụng, Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng cho rằng, đây là kết quả của hoạt động kiểm tra, không nhất thiết phải đưa vào quy định của luật. Ngân hàng Nhà nước với vai trò là cơ quan quản lý sẽ nắm toàn bộ, toàn diện về tình hình của một tổ chức tín dụng.

“Bảo hiểm tiền gửi mà đi kiểm tra một số nội dung thì cũng không thể nào nắm được toàn diện tổ chức tín dụng. Ngân hàng Nhà nước sẽ có cân nhắc trên cơ sở khuyến nghị của bảo hiểm tiền gửi để đưa ra những quyết định và các biện pháp xử lý. Như vậy thông qua hoạt động kiểm tra của tổ chức bảo hiểm tiền gửi, có thể nâng cao vai trò trách nhiệm của tổ chức bảo hiểm tiền gửi đối với an toàn hoạt động của hệ thống các tổ chức ứng dụng, cũng như tạo thêm một kênh kiểm tra phục vụ hoạt động quản lý nhà nước về hoạt động ngân hàng”, Thống đốc Nguyễn Thị Hồng nêu rõ.

Về hạn mức bảo hiểm, Thống đốc NHNN cho biết, việc xác định phụ thuộc vào tình hình kinh tế, số dư bình quân của tiền gửi được bảo hiểm và khả năng chi trả của quỹ bảo hiểm tiền gửi. Vì những tiêu chí này có thể thay đổi theo từng thời kỳ, dự thảo Luật giao NHNN quy định hạn mức nhằm tăng cường tính chủ động, linh hoạt và phù hợp thực tế.

Đối với vấn đề bảo hiểm toàn bộ số tiền gửi trong một số trường hợp đặc biệt, Thống đốc đánh giá đây là cơ chế mà một số quốc gia áp dụng để ngăn ngừa hiện tượng rút tiền hàng loạt và bảo vệ tối đa người gửi tiền. Dẫn chứng trường hợp Mỹ trong những tháng đầu năm 2022, Thống đốc cho biết, NHNN sẽ phối hợp với các cơ quan của Quốc hội nghiên cứu, làm rõ hơn tiêu chí xác định trường hợp đặc biệt trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật.

Thống đốc cho biết, cơ quan soạn thảo ghi nhận các ý kiến về thủ tục và chi trả bảo hiểm tiền gửi để tiếp tục rà soát theo hướng bảo đảm thông tin đầy đủ, chính xác, rút ngắn thời gian nhưng vẫn cần thời gian thẩm định để bảo đảm kiểm soát rủi ro, nhất là đối với các hồ sơ phức tạp. Đồng thời khẳng định NHNN sẽ cân nhắc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động chi trả bảo hiểm tiền gửi…