Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà: Thanh toán không dùng tiền mặt là động lực quan trọng thúc đẩy tài chính toàn diện

Phát biểu tại Tọa đàm “Thúc đẩy tài chính toàn diện - Động lực từ thanh toán không dùng tiền mặt” do Thời báo Ngân hàng tổ chức sáng ngày 6/10, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà nhấn mạnh, thanh toán không dùng tiền mặt không chỉ đơn thuần là thay đổi phương thức thanh toán hay là một phương tiện để thực hiện các dịch vụ tài chính - ngân hàng, mà đang trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy tài chính toàn diện.

Khi người dân và doanh nghiệp thường xuyên sử dụng tài khoản, thanh toán số, các dịch vụ tài chính sẽ ngày càng được tích hợp sâu hơn vào đời sống và hoạt động sản xuất, kinh doanh; đồng thời tạo điều kiện hình thành dữ liệu giao dịch, mở rộng khả năng tiếp cận các sản phẩm tài chính phù hợp như: Tiết kiệm, tín dụng, bảo hiểm và các dịch vụ tài chính khác.

Theo Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà, đây là cách tiếp cận cần được nhìn nhận đầy đủ hơn trong quá trình phát triển thanh toán không dùng tiền mặt thời gian tới. Việc thúc đẩy thanh toán số cần tiếp tục gắn với mục tiêu thực hiện Chiến lược tài chính toàn diện giai đoạn 2026 - 2030, lấy khả năng tiếp cận, sử dụng thực chất, an toàn và bình đẳng các dịch vụ tài chính của người dân, doanh nghiệp làm trọng tâm.

Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà cho rằng, để thanh toán số được sử dụng thường xuyên, hình thành thói quen tài chính mới và tạo nền tảng cho tài chính toàn diện phát triển thực chất, bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, phát triển đa dạng các tổ chức cung ứng dịch vụ, tăng cường hạ tầng thanh toán, giáo dục tài chính toàn diện và bảo vệ người tiêu dùng tài chính.

Trong đó, trước hết cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về thanh toán và tài chính số theo hướng đồng bộ, minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho đổi mới sáng tạo và cạnh tranh lành mạnh; đồng thời bảo đảm an toàn hệ thống, quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng cũng như yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn tới.

"Đây không chỉ là nhiệm vụ xây dựng và ban hành cơ chế, chính sách, mà còn bao gồm cả quá trình tổ chức thực thi, đưa chính sách vào thực tế. Từ thực tiễn cuộc sống, những vấn đề phát sinh sẽ phản ánh ngược trở lại, trở thành đầu vào để tiếp tục bổ sung, hoàn thiện và chỉnh sửa chính sách trong các giai đoạn tiếp theo", Phó Thống đốc nhận định.

Phó Thống đốc cho biết, cùng với thể chế, hạ tầng thanh toán và hạ tầng tài chính số cần được phát triển đồng bộ. Theo đó, cần tăng cường kết nối, liên thông trong nước và sẵn sàng cho kết nối thanh toán bán lẻ xuyên biên giới - một xu hướng tất yếu; đồng thời, tăng cường kết nối giữa ngân hàng với các doanh nghiệp công nghệ tài chính.

Việc ứng dụng sâu hơn các dịch vụ tài chính số vào những hệ sinh thái số khép kín như giáo dục, y tế hay dịch vụ công cũng cần được chú trọng. Đây là cơ sở hạ tầng nhằm bảo đảm sự tiện dụng và độ tin cậy cao, hướng tới một môi trường không còn ranh giới giữa hệ thống tài chính và công nghệ, giữa trong lãnh thổ và xuyên biên giới.

Một yêu cầu quan trọng khác là mở rộng tiếp cận tài chính đối với những nhóm và địa bàn còn hạn chế, nhất là khu vực nông nghiệp, nông thôn, vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo; các nhóm có thu nhập thấp; các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ. Các sản phẩm, kênh phân phối cần bảo đảm an toàn, thuận tiện, chi phí hợp lý và phù hợp với nhu cầu thực tế. Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà cho rằng, đây là yếu tố quyết định bởi người dùng chính là đối tượng cuối cùng quyết định sự thành công của chiến lược.

Người dân và hộ kinh doanh khi được tiếp cận những dịch vụ an toàn, thuận tiện không chỉ tham gia vì lợi ích của chính mình mà còn có thể giới thiệu, lan tỏa tới các đối tượng khác. Qua đó, tài chính toàn diện có thể được mở rộng không chỉ về địa lý mà cả về nhóm đối tượng sử dụng.

Trong quá trình chuyển đổi số, Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an toàn, bảo mật, bảo vệ dữ liệu và bảo vệ người tiêu dùng. “Phát triển nhanh thì phải đi cùng với phát triển bền vững, đổi mới phải đi cùng với quản trị rủi ro, thuận tiện phải đi cùng với an toàn và trách nhiệm”, Phó Thống đốc nhấn mạnh.

Theo đó, sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước có vai trò quan trọng. Bên cạnh các yêu cầu về thể chế, hạ tầng và an toàn, giáo dục tài chính toàn diện, nâng cao kỹ năng số và nhận thức của người dân, doanh nghiệp cũng cần được đẩy mạnh. Công tác truyền thông cần hướng tới hình thành thói quen sử dụng các dịch vụ tài chính số một cách an toàn và hiệu quả.

Phó Thống đốc nhấn mạnh: "Những định hướng này có ý nghĩa quan trọng đối với việc triển khai Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, đặc biệt trong hiện thực hóa các mục tiêu đến năm 2030 có 95% dân số từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch tại ngân hàng hoặc các tổ chức được phép khác và giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp 30 lần GDP".

Tuy nhiên, Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà cũng lưu ý, chất lượng thực hiện chiến lược không chỉ được đo bằng số lượng tài khoản hay độ rộng của việc tiếp cận, mà quan trọng hơn là độ sâu và tính toàn diện trong sử dụng tài khoản. Việc sử dụng tài khoản không nên chỉ dừng ở chuyển tiền, thanh toán mà cần được mở rộng sang các sản phẩm tín dụng và những dịch vụ tài chính có tính chất phức tạp hơn như bảo hiểm hay các dịch vụ khác liên quan đến tài chính cá nhân, doanh nghiệp.