Thúc đẩy tín dụng cho năng lượng xanh: Cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý tổng thể

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, sau 10 năm thúc đẩy tín dụng xanh, đã có nhiều tổ chức tín dụng (TCTD) cho vay dự án xanh theo 12 danh mục. Tốc độ tăng trưởng tín dụng xanh bình quân từ 2017 đến nay đạt 22%. Riêng với năng lượng tái tạo (NLTT), có sự tăng trưởng vượt bậc.

“Năm 2017, dư nợ cho vay ngành NLTT chỉ có 9.500 tỷ đồng, thì đến cuối tháng 6/2025, dư nợ tăng lên gần 290.000 tỷ đồng. Nếu tính tốc độ tăng trưởng tín dụng bình quân của ngành NLTT, thì đạt khoảng 150% và cao hơn nhiều so với tăng trưởng dư nợ bình quân của tín dụng xanh. Điều này cho thấy các TCTD rất quan tâm tập trung nguồn vốn cho vay và chuyển đổi năng lượng xanh…”, bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đánh giá.

Agribank: Cần tạo cơ chế khuyến khích cho các ngân hàng triển khai tín dụng xanh

Theo ông Vương Văn Quý, Phó Trưởng Ban Chính sách Tín dụng, Agribank, tính đến 30/6/2025, dư nợ tín dụng xanh của Agribank đạt gần 28.800 tỷ đồng. Cụ thể: Phát triển lâm nghiệp bền vững dư nợ đạt khoảng 6.953 tỷ đồng (chiếm khoảng 24% dư nợ tín dụng xanh); Lĩnh vực nông nghiệp xanh dư nợ đạt khoảng 6.543 tỷ đồng (chiếm khoảng 22,7% dư nợ tín dụng xanh); Lĩnh vực năng lượng sạch, năng lượng tái tạo dư nợ đạt khoảng 15.107 tỷ đồng (chiếm khoảng 52,5% dư nợ tín dụng xanh - chiếm tỷ trọng lớn nhất trong dư nợ tín dụng xanh tại Agribank); Các lĩnh vực còn lại dư nợ đạt khoảng 180 tỷ đồng (chiếm khoảng 0,8% dư nợ tín dụng xanh).

Cũng theo đại diện Agribank, các dự án này hiện đang triển khai rất hiệu quả và mang lại lợi ích về môi trường và xã hội cũng như thúc đẩy kinh tế tại địa phương.

Agribank đã triển khai đa dạng các chương trình tín dụng xanh, với tổng quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng. Trong đó, một số chương trình tập trung vào năng lượng xanh, NLTT: Chương trình tín dụng xanh ưu đãi với quy mô 30.000 tỷ đồng, dành cho dự án đầu tư thuộc các ngành trọng điểm và lĩnh vực xanh, với lãi suất cố định chỉ từ 6,0%/năm trong 24 tháng, áp dụng đến hết ngày 31/12/2025. Chương trình này ưu tiên các dự án NLTT, nông nghiệp sạch và bảo vệ môi trường, giúp doanh nghiệp giảm chi phí vốn và thúc đẩy chuyển đổi xanh.

Ngoài ra, Agribank đã mở rộng đầu tư cho các dự án bảo vệ môi trường do tổ chức quốc tế tài trợ cho dự án năng lượng gió, mặt trời và khí sinh học do tổ chức quốc tế tài trợ, đặc biệt ở đồng bằng sông Cửu Long và miền Trung Tây Nguyên để chống hạn mặn…

Theo đại diện Agribank, căn cứ chỉ đạo tại Nghị quyết 70-NQ/TW, Agribank xác định tín dụng xanh nói chung và tín dụng cho năng lượng xanh nói riêng là một trong những nội dung trọng tâm trong lộ trình phát triển dài hạn, gắn liền với chuyển đổi số, xây dựng ngân hàng hiện đại và hội nhập quốc tế.

“Những định hướng của Nghị quyết 70-NQ/TW về huy động nguồn vốn xã hội và phát triển tài chính xanh là cơ sở để hệ thống ngân hàng, trong đó có Agribank, phát huy vai trò trung gian tài chính thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng xanh…”, Phó Trưởng Ban Chính sách Tín dụng Agribank Vương Văn Quý khẳng định.

Từ thực tế triển khai, Agribank đề xuất hoàn thiện khung pháp lý tổng thể. Cụ thể: Ban hành quy định thống nhất về tín dụng xanh và trái phiếu xanh (trong đó tập trung vào năng lượng xanh); quy định cụ thể tiêu chí quản lý rủi ro môi trường và xã hội; Tạo cơ chế khuyến khích cho các ngân hàng triển khai tín dụng xanh (Ưu đãi hệ số rủi ro, giảm chi phí vốn cho dự án năng lượng xanh; Xếp hạng TCTD tín dụng năng lượng xanh; Tiếp cận vốn quốc tế, quỹ khí hậu và tái cấp vốn từ NHNN cho công nghệ năng lượng tái tạo…)

VietinBank: Cần Nghị quyết xây dựng sàn giao dịch tín chỉ carbon

Ông Trần Hoài Nam, Phó Giám đốc Khối khách hàng doanh nghiệp VietinBank chia sẻ, tổng cho vay liên quan tới năng lượng, số dư của VietinBank hiện nay là vài trăm nghìn tỷ đồng, trong đó cho năng lượng xanh là hơn 2 tỷ USD (60.000 tỷ đồng). Trong đó, nguồn lực tài chính cho năng lượng xanh đến từ cả trong nước và quốc tế.

Theo đại diện VietinBank, cách đây mười mấy năm, đã có nhiều tổ chức quốc tế vào Việt Nam để tư vấn cho vay về vấn đề này. Tín dụng xanh hiện nay là câu chuyện đang rất nóng, khi Việt Nam cam kết mục tiêu NetZero năm 2050 tại COP26.

“Với VietinBank, 2 năm qua đã tổ chức những hội nghị với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, doanh nghiệp FDI đầu tư vào Việt Nam. Khi vấn đề chuyển đổi xanh trở thành rào cản thương mại của doanh nghiệp sản xuất hàng hóa xuất khẩu vào thị trường EU, thì yêu cầu cấp thiết là cần có tiêu chuẩn ESG. Doanh nghiệp hiện nay cũng đề xuất với NHTM là làm sao có nguồn vốn rẻ để chuyển đổi xanh. VietinBank đang xây dựng hệ thống huy động nguồn lực, đầu tiên từ khung phát triển bền vững, phát hành trái phiểu xanh…”, ông Nam chia sẻ.

Ông Nam cũng cho biết, khi VietinBank xây dựng sản phẩm xanh đã nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ từ khối doanh nghiệp FDI. Với số dư huy động từ nhóm này lên tới hơn 10.000 tỷ đồng để cho vay lại các dự án xanh.

Cùng với chủ trương của NHNN, ngoài bảo đảm an ninh năng lượng, VietinBank đã tham gia nhiều gói tín dụng ưu đãi với chuyển đổi xanh như cho vay 1 triệu ha lúa để giảm phát thải với hứa hẹn giải ngân 130.000 tỷ đồng. Tham gia với các định chế tài chính châu Âu cho thấy, với thế giới hay châu Âu vẫn rất quyết tâm chuyển đổi xanh.

“Không riêng gì VietinBank mà bản thân các NHTM hiện nay đang tích cực tìm kiếm khách hàng, tìm các loại nguồn rẻ giá rẻ để cho vay các loại dự án xanh với lãi suất rẻ…”, đại diện VietinBank phát biểu.

Để huy động nguồn lực xã hội, theo để xuất của đại diện VietinBank, cần thiết nhất là chuẩn hóa từ chính sách, cần Nghị quyết xây dựng sàn giao dịch tín chỉ carbon để phân loại doanh nghiệp trong Việt Nam, để doanh nghiệp đầu tư nguồn lực, tài chính để đạt tiêu chuẩn nhà nước phân loại, doanh nghiệp nào không đạt thì phải mua tín chỉ trên thị trường. Ngoài ra cũng cần xây dựng khung chính sách về phát hành trái phiu tiền gửi…