Tín dụng chính sách tỉnh Cà Mau: Trao sinh kế, tạo động lực giảm nghèo bền vững

Ở tỉnh Cà Mau - vùng đất cuối trời Nam, nơi không ít hộ dân vẫn đối mặt với những thách thức về sinh kế do biến đổi khí hậu, sạt lở bờ biển và sự bấp bênh của sản xuất nông nghiệp, dòng vốn tín dụng chính sách đang trở thành “đòn bẩy” quan trọng giúp người dân tự tạo việc làm, phát triển sản xuất và từng bước thoát nghèo bằng chính sức lao động của mình. Điều đáng chú ý, hiệu quả của nguồn vốn không chỉ được đo bằng hàng nghìn tỷ đồng giải ngân mà còn bằng số hộ dân có sinh kế ổn định, số lao động có việc làm và những cộng đồng nông thôn đang từng ngày đổi thay nhờ một cơ chế tín dụng nhân văn, đúng đối tượng và được quản lý chặt chẽ.

Đưa dòng vốn đến tận người dân

Khác với tín dụng thương mại, tín dụng chính sách xã hội được thiết kế để giải quyết khoảng trống mà thị trường tài chính khó có thể đáp ứng. Đó là hỗ trợ những người nghèo, người yếu thế và các đối tượng chính sách tiếp cận nguồn vốn với chi phí thấp, tạo điều kiện đầu tư sản xuất, nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Tại tỉnh Cà Mau, hiệu quả của mô hình này ngày càng được khẳng định, đến ngày 30/6/2026, tổng nguồn vốn của Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) tỉnh đạt hơn 9.500 tỷ đồng, tăng 12,7% so với đầu năm. Đáng chú ý, nguồn vốn ưu đãi đã được phủ kín 100% xã, phường trên địa bàn với dư nợ bình quân đạt 41 triệu đồng/hộ, tạo điều kiện để người dân ở vùng sâu, vùng xa đều có cơ hội tiếp cận tín dụng chính sách.

Những con số trên cho thấy sức lan tỏa của dòng vốn ưu đãi. Chỉ trong 6 tháng đầu năm, tín dụng chính sách đã giúp 311 lượt hộ nghèo, cận nghèo và mới thoát nghèo có vốn phát triển sản xuất; tạo việc làm cho 2.825 lao động; hỗ trợ 19.807 hộ dân vay vốn thực hiện chương trình nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn; đồng thời cho vay xây mới, sửa chữa 90 căn nhà ở xã hội và hỗ trợ 42 người chấp hành xong án phạt tù có điều kiện tái hòa nhập cộng đồng.

Đằng sau những con số ấy là hàng nghìn câu chuyện về những hộ dân có thêm vốn nuôi tôm, nuôi cua, trồng màu, phát triển dịch vụ nhỏ hay mở rộng sản xuất, từng bước tạo nguồn thu nhập ổn định cho gia đình.

Đó cũng là cách giảm nghèo bền vững nhất - không trao sự hỗ trợ ngắn hạn mà trao cơ hội để người dân tự đứng vững bằng chính năng lực của mình.

Giảm nghèo bằng sinh kế, không chỉ bằng trợ cấp

Một trong những điểm khác biệt của tín dụng chính sách tại tỉnh Cà Mau là không dừng ở việc giải ngân. Nguồn vốn được đặt trong một hệ sinh thái quản lý chặt chẽ với sự tham gia của chính quyền cơ sở, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ tiết kiệm và vay vốn cùng mạng lưới điểm giao dịch xã.

Hiện toàn tỉnh có 260 tổ chức chính trị - xã hội tham gia nhận ủy thác tín dụng chính sách. Các tổ chức này không chỉ tuyên truyền chính sách, mà còn phối hợp bình xét công khai đối tượng vay vốn, hướng dẫn người dân sử dụng vốn đúng mục đích, quản lý quá trình vay và trả nợ, góp phần nâng cao chất lượng tín dụng.

Mô hình giao dịch định kỳ ngay tại xã cũng giúp giảm đáng kể chi phí đi lại của người dân, đồng thời tăng tính minh bạch khi mọi hoạt động giải ngân, thu nợ, thu lãi đều được thực hiện công khai tại cơ sở.

Theo lãnh đạo NHCSXH tỉnh Cà Mau, việc tổ chức bình xét công khai và đưa dịch vụ ngân hàng đến tận địa phương giúp người dân tiếp cận vốn thuận lợi hơn, đồng thời được hướng dẫn phương án sử dụng vốn để phát triển sản xuất, tăng thu nhập và ổn định cuộc sống. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp tín dụng chính sách không trở thành “cho vay để tiêu dùng”, mà thực sự trở thành “cho vay để phát triển”.

Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy, một chương trình giảm nghèo chỉ thực sự bền vững khi người dân có khả năng tự tạo thu nhập ổn định thay vì phụ thuộc vào trợ cấp.

Trong bối cảnh đó, tín dụng chính sách chính là hình thức đầu tư vào năng lực sản xuất của người dân. Mỗi khoản vay không chỉ giúp một hộ gia đình có thêm vốn, mà còn tạo việc làm, cải thiện điều kiện sống, nâng cao khả năng tiếp cận giáo dục, nước sạch, nhà ở và từng bước hình thành các mô hình sinh kế lâu dài.

Điều quan trọng hơn là nguồn vốn này đang tạo ra “hiệu ứng lan tỏa”, khi một hộ thoát nghèo sẽ kéo theo sự phát triển của cả cộng đồng thông qua việc tạo thêm việc làm, mở rộng liên kết sản xuất và gia tăng sức mua tại khu vực nông thôn.

Bảo toàn nguồn vốn để dòng chảy giảm nghèo không bị gián đoạn

Song hành với kết quả đạt được, tỉnh Cà Mau cũng đang đối mặt với nhiều thách thức.

Nguồn vốn ngân sách địa phương ủy thác mới chiếm 11,5% tổng nguồn vốn, thấp hơn mức bình quân cả nước là 17,1%. Dư nợ bình quân mỗi khách hàng mới đạt 41 triệu đồng, còn khá thấp so với hạn mức tối đa được phép cho vay. Đặc biệt, hơn 9.230 khách hàng đi làm ăn xa đang gây khó khăn cho công tác quản lý và thu hồi nợ.

Chính vì vậy, lãnh đạo UBND tỉnh yêu cầu toàn hệ thống chính trị phải cùng vào cuộc nhằm xử lý dứt điểm nợ tồn đọng và kiên quyết không để phát sinh nợ quá hạn mới. Trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền cấp xã được đặt lên hàng đầu, cùng với sự phối hợp của công an trong rà soát, xác minh thông tin người vay thông qua cơ sở dữ liệu dân cư, góp phần bảo toàn và phát triển nguồn vốn tín dụng chính sách.

Nhìn rộng hơn, câu chuyện tín dụng chính sách ở tỉnh Cà Mau cho thấy cách tiếp cận mới trong công tác giảm nghèo. Thay vì chỉ hỗ trợ trước mắt, dòng vốn ưu đãi đang trở thành công cụ phát triển, giúp người dân xây dựng sinh kế, tạo việc làm và nâng cao năng lực tự chủ về kinh tế.

Khi đồng vốn được quản lý chặt chẽ, đến đúng đối tượng và gắn với hướng dẫn sử dụng hiệu quả, giá trị mang lại không chỉ là những khoản vay được giải ngân, mà là những hộ nghèo có cơ hội vươn lên, những gia đình ổn định cuộc sống và những vùng quê từng bước hình thành nền tảng phát triển bền vững. Đó cũng là ý nghĩa lớn nhất của tín dụng chính sách không chỉ trao vốn, mà trao niềm tin và cơ hội để người dân tự viết nên hành trình thoát nghèo bằng chính đôi tay và khát vọng của mình.