Gỡ “điểm nghẽn” tiếp cận vốn cho nông nghiệp số, nông nghiệp xanh

Gần 780 nghìn tỷ đồng tín dụng xanh

Thông tin tại Hội thảo “Hoàn thiện chính sách tín dụng cho nông nghiệp số, nông nghiệp xanh” do báo Đại biểu nhân dân tổ chức chiều ngày 24/4 cho biết, đến đầu năm 2026, dư nợ tín dụng dành cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn đạt khoảng 4,2 triệu tỷ đồng, tăng hơn 14% so với năm trước, chiếm trên 22% tổng dư nợ của toàn nền kinh tế, trực tiếp hỗ trợ hơn 14,6 triệu khách hàng trên cả nước.

Trong đó, tín dụng xanh đạt gần 780 nghìn tỷ đồng vào cuối năm 2025, tập trung vào các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, năng lượng sạch và nông nghiệp xanh.

Là ngân hàng nòng cốt trong triển khai tín dụng xanh, ông Nguyễn Quang Ngọc - Phó Trưởng ban Chính sách tín dụng Agribank cho biết: Ngân hàng triển khai các gói tín dụng ưu đãi cho nông nghiệp sạch, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với quy mô 50.000 tỷ đồng, cùng các chương trình liên quan đến nông nghiệp xanh.

Để hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ ngân hàng, ngân hàng tập trung xây dựng hệ sinh thái tiếp cận rộng, đa dạng hóa sản phẩm tín dụng phù hợp đặc thù nông nghiệp, tối ưu chi phí và đơn giản hóa thủ tục, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số để nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ.

“Định hướng là giúp người dân sử dụng vốn hiệu quả, chuyển từ mục tiêu vay vốn sang nâng cao hiệu quả sản xuất”, ông Ngọc chia sẻ đồng thời cho biết, trong thời gian tới, Agribank tiếp tục phát triển trên nền tảng công nghệ số, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, gắn tài chính toàn diện với tăng trưởng xanh và ưu tiên tín dụng nông nghiệp sạch.

Phát triển hệ sinh thái tín dụng nông nghiệp

Theo các chuyên gia, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong nông nghiệp đòi hỏi nguồn lực tài chính lớn, thời gian đầu tư dài và mức độ rủi ro cao hơn so với mô hình truyền thống. Đây cùng chính là lý do dư nợ tín dụng xanh còn rất khiêm tốn.

Ông Nguyễn Quang Huy - Giám đốc điều hành Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng, dù chiếm khoảng 23%-25% tổng dư nợ toàn nền kinh tế, tín dụng nông nghiệp vẫn chưa theo kịp yêu cầu chuyển đổi số và xanh hóa.

Một điểm nghẽn lớn là sự phụ thuộc vào tài sản thế chấp, đặc biệt là bất động sản. Trong khi đó, phần lớn hoạt động sản xuất nông nghiệp lại diễn ra trên đất thuê trả tiền hằng năm, gây khó khăn cho việc định giá và chấp nhận tài sản bảo đảm.

Ngoài ra, tín dụng còn mang tính phân tán, thiếu liên kết theo chuỗi giá trị. Cùng với đó, tâm lý e ngại công nghệ và hạn chế về kỹ năng số của nông dân, hợp tác xã cũng làm chậm tiến trình chuyển đổi.

Từ thực tế doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Long, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty CP Nhật Long cho biết: Trong bối cảnh nền nông nghiệp đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập sâu rộng, việc tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị đã trở thành xu thế tất yếu.

Tuy nhiên, theo ông, một trong những “điểm nghẽn” lớn nhất của mô hình này chính là vấn đề tiếp cận vốn, đặc biệt là nguồn vốn tín dụng theo chuỗi giá trị nông nghiệp.

Dưới góc độ bảo hiểm, ông Lê Đình Huy, Phó Tổng Giám đốc Công ty Bảo hiểm Agribank (ABIC) chia sẻ, thực tiễn gần 20 năm triển khai của ABIC cho thấy, việc đưa bảo hiểm vào gói vay tín dụng đã hỗ trợ đáng kể cho khu vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn.

Hàng năm, đơn vị này phục vụ hơn 2,5 triệu lượt người vay, tương đương trên 65% hộ nông dân có quan hệ tín dụng với Agribank, và chi trả khoảng 700-1.000 tỷ đồng tiền bồi thường bảo hiểm, giúp nông dân hoàn trả vốn vay, giảm nợ xấu và bảo vệ nguồn vốn tín dụng.

Tuy nhiên, mức độ bao phủ vẫn còn khiêm tốn. Đơn cử như mô hình phân phối bảo hiểm qua Agribank mới bảo vệ được khoảng 15% dư nợ tín dụng. Một trong những rào cản khiến bảo hiểm vẫn chưa trở thành cấu phần đủ mạnh trong hệ sinh thái tín dụng nông nghiệp đó lả Luật Các tổ chức tín dụng 2024 cấm gắn bán sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với dịch vụ ngân hàng,

“Nếu áp dụng cứng nhắc, có thể gây khó khăn cho việc hình thành liên kết giữa tín dụng - bảo hiểm - hộ nông dân. Khi đó, bảo hiểm dễ bị nhìn nhận như một khoản chi phí phát sinh, thay vì là công cụ quản trị rủi ro”, đại diện ABIC chia sẻ.

Xây dựng khung tín dụng số gắn với tín dụng xanh

Khẳng định tín dụng có vai trò trong quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp số và nông nghiệp xanh, ông Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho rằng hiện vẫn tồn tại nhiều rào cản như: Vướng mắc về thể chế, thủ tục hành chính; Khả năng cung ứng tín dụng và cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước, ngân hàng và người dân.

Cùng với đó, việc đảm bảo toàn bộ chuỗi giá trị sản xuất theo hướng xanh, sạch và số hóa cũng đặt ra yêu cầu đối với chính sách tín dụng.

Theo đại diện Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, chuyển đổi từ nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp số, nông nghiệp xanh đòi hỏi thay đổi toàn diện từ nhận thức, tư duy đến hành động. Trong đó, phát triển nguồn vốn cho các khâu trong chuỗi sản xuất nông nghiệp xanh, nông nghiệp số là yếu tố then chốt để quá trình chuyển đổi diễn ra nhanh và hiệu quả.

Để phát huy hiệu quả của tín dụng theo chuỗi giá trị nông nghiệp, đại Công ty CP Nhật Long khuyến nghị, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa nhiều bên. Trong đó, doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính và xây dựng chuỗi liên kết bền vững, hợp đồng liên kết sản xuất, hợp đồng tiêu thụ sản phẩm.

Nhà nước cần hoàn thiện khung pháp lý, ngân hàng có cơ sở để đánh giá dòng tiền và giảm rủi ro, từ đó tăng hạn mức tín dụng, giảm yêu cầu tài sản thế chấp và hỗ trợ rủi ro cho các mô hình liên kết chuỗI; Các tổ chức tín dụng cũng cần đổi mới phương thức thẩm định, linh hoạt trong thiết kế sản phẩm tín dụng phù hợp với đặc thù nông nghiệp…