MSCI đánh giá gì về khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu của chứng khoán Việt Nam?

Những tiến triển tích cực được MSCI ghi nhận

Rạng sáng ngày 19/6 (theo giờ Việt Nam), Morgan Stanley Capital International (MSCI), tổ chức cung cấp chỉ số và đánh giá phân loại thị trường tài chính toàn cầu, đã chính thức công bố Báo cáo Đánh giá Khả năng Tiếp cận Thị trường Toàn cầu (Global Market Accessibility Review) năm 2026.

Đánh giá của MSCI về Việt Nam trong năm 2026 có phần tích cực hơn so với năm 2025, dù điều này vẫn chưa được phản ánh bằng việc nâng hạng trong ma trận đánh giá khả năng tiếp cận thị trường, theo Chứng khoán Maybank Investment Bank (MSVN).

Trong báo cáo năm 2025, MSCI chủ yếu ghi nhận hai cải cách gồm: lộ trình công bố thông tin bằng tiếng Anh giai đoạn 2025–2028 và cơ chế non-prefunding ngắn hạn được triển khai từ tháng 12/2024, theo đó các công ty chứng khoán đứng ra bảo lãnh thanh toán giao dịch cho nhà đầu tư tổ chức nước ngoài. Khi đó, MSCI cho biết sẽ tiếp tục theo dõi các thay đổi này và cần thêm thời gian để đánh giá hiệu quả của cơ chế thanh toán mới.

Trong báo cáo năm 2026, MSCI ghi nhận thêm nhiều bước tiến cải cách. Các điểm nổi bật bao gồm việc triển khai mô hình giao dịch thông qua Global Broker; chính thức thành lập Công ty Thanh toán bù trừ Trung tâm (CCP), dự kiến đi vào hoạt động từ đầu năm 2027; tiếp tục thực hiện lộ trình công bố thông tin bằng tiếng Anh; đồng thời ban hành quy định mới ngăn các công ty đại chúng tự nguyện áp dụng giới hạn sở hữu nước ngoài thấp hơn mức tối đa theo quy định pháp luật. Các công ty đại chúng cũng được yêu cầu công bố giới hạn sở hữu nước ngoài áp dụng trước tháng 9/2026.

Những vấn đề còn tồn tại

Mặc dù có những tiến triển tích cực, các điểm nghẽn chính về khả năng tiếp cận thị trường của Việt Nam vẫn chưa được giải quyết.

Giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL) vẫn là một rào cản đáng kể khi MSCI tiếp tục đánh giá rằng các hạn chế về sở hữu nước ngoài ảnh hưởng đến hơn 10% thị trường cổ phiếu Việt Nam.

Vì vậy, tiêu chí FOL của Việt Nam vẫn được chấm ở mức “-”. Bên cạnh đó, tiêu chí về room ngoại cũng tiếp tục ở mức “-” khi hơn 1% chỉ số MSCI Vietnam IMI vẫn chịu ảnh hưởng bởi tình trạng hạn chế room cho nhà đầu tư nước ngoài.

Dẫn báo cáo của MSCI, Chứng khoán MSVN cho biết thanh toán bù trừ là một lĩnh vực quan trọng khác mà MSCI chưa đánh giá là đã được xử lý triệt để. Dù Việt Nam đã triển khai giải pháp non-prefunding ngắn hạn, MSCI vẫn kỳ vọng một cơ chế toàn diện và bền vững hơn thông qua việc triển khai đầy đủ mô hình CCP, hiện được dự kiến vào năm 2027. Đây là lý do khiến tiêu chí Clearing & Settlement của Việt Nam vẫn ở mức “-”.

Một nội dung mới được MSCI quan tâm là tỷ lệ free-float của một số cổ phiếu Việt Nam. MSCI cho biết sẽ tiếp tục theo dõi việc triển khai các thay đổi gần đây, khi thị trường Việt Nam vẫn có đặc điểm là tỷ lệ free-float tương đối thấp. Một số doanh nghiệp có tỷ lệ free-float thấp đã được MSCI lưu ý vì có thể gây quan ngại về khả năng đầu tư, tính minh bạch và hiệu quả hình thành giá trên thị trường.

Triển vọng vào danh sách theo dõi tháng 6?

Mặc dù định hướng cải cách của Việt Nam vẫn được đánh giá tích cực, chúng tôi cho rằng khả năng MSCI đưa Việt Nam vào danh sách theo dõi nâng hạng lên thị trường mới nổi (Emerging Markets Watchlist) trong kỳ đánh giá tháng 6/2026 vẫn còn khá hạn chế, các chuyên gia phân tích MSVN nhận định nhìn từ cơ sở các đánh giá của MSCI.

So với Kuwait và Saudi Arabia tại thời điểm được đưa vào quá trình xem xét nâng hạng, Việt Nam đã có những nỗ lực cải cách rõ rệt nhưng vẫn chưa được phản ánh bằng việc nâng điểm trong các tiêu chí cốt lõi về khả năng tiếp cận thị trường của MSCI.

Đối với Kuwait và Saudi Arabia, MSCI đã ghi nhận những cải thiện cụ thể trong các lĩnh vực như thanh toán bù trừ, lưu ký, khung pháp lý thị trường và luồng thông tin. Trong khi đó, đối với Việt Nam, MSCI hiện mới ghi nhận hướng đi cải cách, còn hiệu quả thực tế của các cơ chế mới, đặc biệt là mô hình CCP, cơ chế non-prefunding và các hạn chế về sở hữu nước ngoài, vẫn đang trong quá trình được đánh giá.