Phân hạng thị trường MSCI có ý nghĩa gì đối với thị trường ASEAN+3

Tại sao việc phân hạng thị trường lại quan trọng đến vậy?

Bởi vì việc chuyển đổi giữa các trạng thái quốc gia phát triển, mới nổi và tiên tiến sẽ làm thay đổi tư cách thành viên trong các chỉ số tham chiếu được theo dõi bởi các nguồn vốn toàn cầu lớn. Tuy nhiên, việc nâng cấp không tự động mang lại nhiều tiền hơn.

Đối với các nhà hoạch định chính sách và những người tham gia thị trường, có 2 câu hỏi quan trọng: MSCI đo lường điều gì, và điều gì xảy ra với dòng vốn khi một thị trường thay đổi hạng mục?

Cách thức hoạt động của hệ thống phân hạng MSCI

MSCI phân hạng thị trường dựa trên 3 tiêu chí chính: mức độ phát triển kinh tế, quy mô và tính thanh khoản và khả năng tiếp cận thị trường.

Tiêu chí về phát triển kinh tế chỉ áp dụng cho các thị trường phát triển, không được sử dụng để phân biệt các thị trường mới nổi với các thị trường cận biên. Quy mô và tính thanh khoản đánh giá xem một thị trường có đủ các công ty lớn và có tính thanh khoản cao hay không. Khả năng tiếp cận đặt ra câu hỏi liệu các nhà đầu tư tổ chức quốc tế có thể đầu tư vào thị trường đó trên thực tế hay không.

Phân loại thị trường và việc đưa từng cổ phiếu vào chỉ số có liên quan nhưng khác biệt. MSCI trước tiên xác định thị trường đó thuộc nhóm đầu tư nào, trong khi các công ty phải đáp ứng riêng các yêu cầu của chỉ số về quy mô, tính thanh khoản và số lượng cổ phiếu dành cho nhà đầu tư quốc tế. Ví dụ, việc Việt Nam được xếp vào thị trường mới nổi không có nghĩa là mọi cổ phiếu Việt Nam đều được đưa vào chỉ số MSCI Frontier Markets Index.

Lấy ví dụ Samsung Electronics. Công ty này được đưa vào chỉ số MSCI Korea Index. Vì Hàn Quốc hiện được phân loại là thị trường mới nổi, các chứng khoán Hàn Quốc đủ điều kiện cũng có thể nằm trong các chỉ số thị trường mới nổi và toàn cầu rộng hơn, bao gồm cả chỉ số MSCI All Country World Index (ACWI), bao gồm cả các thị trường phát triển và thị trường mới nổi. Việc Hàn Quốc được phân loại là thị trường mới nổi có vẻ đáng ngạc nhiên: Hàn Quốc là một nền kinh tế phát triển, nhưng MSCI vẫn tiếp tục xác định các rào cản tiếp cận thị trường, bao gồm cả việc thiếu một thị trường đồng Won Hàn Quốc ở nước ngoài có thể giao dịch hoàn toàn bằng loại tiền tệ này.

Do đó, việc phân loại xác định các nhóm chuẩn mà các cổ phiếu đủ điều kiện thuộc về, thay vì tự động đưa mọi công ty địa phương vào một chỉ số.

Thăng hạng không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc kiếm được nhiều tiền hơn.

Giả định phổ biến là việc nâng hạng tín nhiệm sẽ thu hút một lượng lớn vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, phép tính chỉ số lại cho thấy một bức tranh phức tạp hơn.

Tính đến cuối năm 2025, khoảng 21.000 tỷ USD tài sản được dùng làm chuẩn mực so sánh với các chỉ số MSCI. Tính đến tháng 3/2026, khoảng 7.300 tỷ USD đã được đầu tư vào các quỹ thụ động theo dõi các chỉ số MSCI. Khi một thị trường được phân hạng lại, các quỹ theo dõi các chỉ số bị ảnh hưởng sẽ điều chỉnh danh mục đầu tư của mình để phản ánh những thay đổi về thành phần và tỷ trọng.

Việc tham gia vào một chỉ số và thu hút một lượng vốn lớn hơn không đảm bảo dòng vốn ròng sẽ chảy vào. Đối với các quỹ thụ động, kết quả phụ thuộc phần lớn vào lượng vốn đầu tư vào từng nhóm chỉ số và tầm quan trọng tương đối của thị trường trong các nhóm chỉ số đó.

Hàn Quốc là một ví dụ điển hình. Nước này chiếm khoảng 1/5 chỉ số MSCI Emerging Markets Index. Nếu được xếp vào nhóm thị trường phát triển, Hàn Quốc sẽ đứng ngang hàng với các thị trường lớn như Mỹ và Nhật Bản, khiến tỷ trọng của nước này trong một vũ trụ đầu tư rộng lớn hơn giảm đi đáng kể.

Nếu Hàn Quốc được phân hạng lại, các quỹ theo dõi chỉ số Thị trường mới nổi sẽ bán cổ phiếu Hàn Quốc, trong khi các quỹ theo dõi chỉ số Thị trường phát triển sẽ mua vào. Việc mua vào có vượt quá bán ra hay không sẽ phụ thuộc vào lượng vốn theo dõi từng nhóm chỉ số và trọng số mới của Hàn Quốc. Ước tính về dòng vốn ròng thụ động khác nhau; một dự báo chỉ ra chỉ khoảng 29.000 tỷ Won dòng vốn ròng chảy ra sau khi phân loại lại, trong khi một dự báo khác ước tính khoảng 6.000 tỷ Won dòng vốn ròng chảy vào. Tóm lại, việc chuyển sang một thị trường lớn hơn không tự động mang lại nhiều tiền hơn; một thị trường đơn giản chỉ có thể trở thành một người chơi nhỏ hơn trong một thị trường lớn hơn nhiều.

Trong thực tế, "khả năng tiếp cận thị trường" có nghĩa là gì?

Các đánh giá về khả năng tiếp cận của MSCI phản ánh kinh nghiệm đầu tư hàng ngày của các nhà đầu tư quốc tế vào thị trường. Các chỉ số này có thể được chuyển đổi thành 5 câu hỏi thực tiễn (Bảng 1).

Bảng 1:

Những câu hỏi này giúp giải thích tại sao mối quan ngại của MSCI lại khác nhau giữa các thị trường ASEAN+3.

ASEAN+3 qua lăng kính MSCI

ASEAN+3 bao gồm các thị trường phát triển, thị trường mới nổi và thị trường cận biên trong khuôn khổ phân loại của MSCI (Hình 1).

Hình 1:

Ba thị trường khác nhau minh họa những vấn đề khác nhau về khả năng tiếp cận.

Các cải cách của Hàn Quốc nhằm mục đích làm cho một thị trường vốn đã rộng lớn và phức tạp trở nên dễ tiếp cận hơn đối với các nhà đầu tư quốc tế, bao gồm cả việc đơn giản hóa thủ tục đăng ký đầu tư và cải thiện khả năng tiếp cận ngoại hối.

Việt Nam đang giải quyết các rào cản cấu trúc cụ thể đối với sự tham gia của nước ngoài, bao gồm việc nới lỏng các yêu cầu về vốn đầu tư trước và mở rộng việc công bố thông tin bằng tiếng Anh - những cải cách có thể hỗ trợ cho việc chuyển đổi sang trạng thái thị trường mới nổi.

Indonesia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện bền vững để duy trì khả năng thu hút đầu tư. Khi các bên tham gia thị trường tham gia vào cuộc tham vấn mới nhất của MSCI, các sáng kiến ​​trong nước nhằm tăng cường tính minh bạch về cổ phiếu lưu hành tự do, công bố thông tin cổ đông và hoạt động thị trường sẽ rất quan trọng trong việc chứng minh tiến bộ bền vững.

Trên khắp khu vực ASEAN+3, chi tiết có sự khác biệt, nhưng câu hỏi vẫn còn đó: các nhà đầu tư toàn cầu có thể đầu tư vào từng thị trường một cách dễ dàng và tự tin đến mức nào?

Việc phát triển thị trường phải được ưu tiên hàng đầu, sau đó mới đến việc xây dựng nhãn hiệu.

Việc phân loại theo MSCI có thể thay đổi tư cách thành viên của các chỉ số chuẩn, trọng số của chỉ số và sự chú ý của nhà đầu tư. Tuy nhiên, việc đạt được một nhãn hiệu tốt hơn không nên là mục tiêu chính của chính sách.

Mục tiêu bền vững hơn là một thị trường vốn sâu rộng, dễ tiếp cận, minh bạch và hiệu quả. Khung phân tích của MSCI có thể giúp xác định những rào cản thực tiễn mà các nhà đầu tư quốc tế gặp phải, nhưng không nên trở thành một danh sách kiểm tra chính sách máy móc.

Các cải cách nhằm tăng cường tính minh bạch, cơ sở hạ tầng giao dịch và bảo vệ nhà đầu tư đều có giá trị bất kể việc phân loại lại có diễn ra hay không và khi nào. Đối với ASEAN+3, phát triển thị trường nên được ưu tiên hàng đầu. Việc phân loại MSCI thuận lợi hơn có thể ghi nhận sự tiến bộ đó, nhưng nên được xem là kết quả chứ không phải là mục tiêu tối thượng.