Sơn La phát triển sản phẩm du lịch văn hóa từ bản sắc Mường Cơi

Kể chuyện văn hóa Mường bằng nghệ thuật thực cảnh

Khác với hình thức biểu diễn sân khấu thông thường, nghệ thuật thực cảnh đặt câu chuyện trong một không gian cụ thể, nơi cảnh quan và môi trường xung quanh trở thành một phần của trải nghiệm nghệ thuật.

Với “Hồn Mường Thức Giấc”, khu vực hồ Suối Chiếu và không gian văn hóa tại Mường Cơi được lựa chọn làm bối cảnh để đưa những chất liệu đời sống, phong tục và diễn xướng dân gian của người Mường đến gần hơn với khán giả.

Vở diễn kéo dài khoảng 60 phút, được kết cấu thành 3 chương, 9 cảnh, xoay quanh câu chuyện cha con và hành trình tiếp nối những giá trị mà thế hệ trước truyền lại. Thông qua mối quan hệ giữa hai nhân vật, chương trình đặt ra câu chuyện về sự khác biệt trong lựa chọn của các thế hệ, sự đứt nối của ký ức văn hóa và hành trình người trẻ tìm lại những tri thức, phong tục của cộng đồng mình.

Thay vì chỉ tái hiện một tích truyện dân gian, chương trình sử dụng câu chuyện gia đình làm mạch dẫn để kết nối các yếu tố văn hóa bản địa. Tình cảm cha con, lời mo, tiếng hát, phong tục và những sinh hoạt cộng đồng được đặt trong cùng một tuyến diễn biến, qua đó gửi gắm thông điệp về trách nhiệm gìn giữ, trao truyền di sản.

Chất liệu văn hóa Mường Cơi được đưa vào vở diễn thông qua tiếng Đang, múa Mợi, khua đuống cùng các phong tục, sinh hoạt truyền thống. Các nghệ nhân và người dân địa phương tham gia tái hiện những nét văn hóa này; bên cạnh đó, nghệ nhân các dân tộc Dao, Mông và Kinh cũng góp mặt, tạo nên sự giao thoa giữa các sắc màu văn hóa trên địa bàn.

Đáng chú ý, khoảng 300 học sinh Trường THPT Tân Lang dự kiến tham gia lực lượng diễn viên quần chúng. Sự tham gia của người dân, nghệ nhân và thế hệ trẻ không chỉ bổ sung lực lượng cho chương trình mà còn tạo cơ hội để các giá trị văn hóa được thực hành, tiếp nối ngay trong cộng đồng sở tại.

Kết nối trình diễn với không gian trải nghiệm

Không dừng ở một vở diễn, “Hồn Mường Thức Giấc” còn được thiết kế với các không gian trải nghiệm nhằm mở rộng hành trình khám phá văn hóa cho du khách. Ban tổ chức dự kiến phát triển cánh đồng hoa quy mô hàng chục héc-ta tại khu vực Suối Chiếu, đồng thời xây dựng không gian “Nhập Mường” lấy cảm hứng từ văn hóa tâm linh và chất liệu Mo Mường.

Tại đây, du khách có thể tiếp cận các yếu tố văn hóa thông qua không gian được dàn dựng, trước khi tham gia những hoạt động trải nghiệm và thưởng thức chương trình thực cảnh. Cách tổ chức này hướng tới việc kết nối nhiều hoạt động trong cùng một điểm đến, thay vì chỉ tập trung vào một buổi biểu diễn nghệ thuật đơn lẻ.

Chương trình do UBND xã Mường Cơi chủ trì, Công ty TNHH Sự kiện và Truyền thông Viettimes thực hiện. Đạo diễn văn hóa Trần Trung phụ trách định hướng khai thác chất liệu văn hóa bản địa, đạo diễn Mai Long đảm nhiệm phần dàn dựng nghệ thuật.

Theo thông tin từ ban tổ chức, những nội dung liên quan đến nghi lễ mo tang lễ và phong tục truyền thống sẽ tiếp tục được hoàn thiện, đối chiếu với nghệ nhân và cộng đồng địa phương trước khi đưa vào phiên bản biểu diễn chính thức. Đây là khâu cần thiết để bảo đảm các chất liệu được khai thác phù hợp với tập quán và đời sống văn hóa của người Mường.

Việc đưa di sản vào một sản phẩm du lịch có sự tham gia trực tiếp của cộng đồng mở ra hướng khai thác mới cho văn hóa bản địa tại Mường Cơi. Tuy nhiên, hiệu quả lâu dài sẽ phụ thuộc vào khả năng duy trì hoạt động sau sự kiện, mức độ tham gia và hưởng lợi của người dân, cũng như việc kết nối chương trình với các dịch vụ du lịch khác tại địa phương.

Với cách tiếp cận kết hợp nghệ thuật thực cảnh và trải nghiệm văn hóa, “Hồn Mường Thức Giấc” được kỳ vọng góp thêm một sản phẩm cho du lịch Sơn La, đồng thời tạo không gian để các giá trị văn hóa Mường được giới thiệu và thực hành trong đời sống đương đại.