Thứ trưởng Bộ NN&MT Phùng Đức Tiến: “Cần hình thành nền văn hóa phòng tránh thiên tai”

Cuộc họp báo thường kỳ tháng 9/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường diễn ra trong bối cảnh cơn bão số 11 đang đến gần. Tại cuộc họp báo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết, chỉ riêng tháng 9, nước ta hứng chịu 3 cơn bão lớn, trong đó có bão số 10 với sức tàn phá rất mạnh.

“Nếu tại thời điểm họp Thường trực Chính phủ, (sáng 5/10- PV), số người chết và mất tích là 57 người, thì đến nay đã tăng lên 67 người. Thiệt hại kinh tế đến nay ước khoảng 18.000 tỷ đồng, tương đương 0,3% GDP…”- Thứ trưởng thông tin.

Thông tin từ ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Cục trưởng Cục Đê điều và Phòng chống thiên tai (Bộ NN&MT) cho biết, từ đầu năm đến ngày 6/10/2025, trên cả nước đã xảy ra 20 loại hình thiên tai, trong đó có 11 cơn bão và 4 áp thấp nhiệt đới. Các hình thái thời tiết cực đoan như mưa lớn, giông lốc, mưa đá, sạt lở đất, ngập lụt và xâm nhập mặn xuất hiện dồn dập, gây thiệt hại nặng nề cho nhiều địa phương.

Theo báo cáo của cơ quan chuyên môn, thiên tai trong 9 tháng qua đã làm 221 người chết, 362 người bị thương; hơn 219.000 ngôi nhà bị hư hỏng, tốc mái; hơn 541.000 ha lúa và hoa màu bị ngập; 14.000 con gia súc và 1,58 triệu con gia cầm bị chết hoặc cuốn trôi; 40.000 ha thủy sản bị thiệt hại. Tổng giá trị thiệt hại ước tính 33.549 tỷ đồng, giảm khoảng 37% so với cùng kỳ năm 2024.

Trong đó, bão số 10 được xác định là cơn bão mạnh nhất, di chuyển nhanh và ảnh hưởng trực tiếp từ Thanh Hóa đến Quảng Trị. Dù công tác ứng phó được triển khai khẩn trương, kịp thời từ sớm, song do bão xuất hiện trong thời gian ngắn, với cường độ lớn và phạm vi ảnh hưởng rộng, nhiều thiệt hại vẫn không thể tránh khỏi.

Thống kê đến nay cho thấy, bão số 10 đã khiến 67 người chết, 172 người bị thương, 389 nhà sập đổ, gần 180.000 nhà tốc mái. Khoảng 100.000 ha lúa và hoa màu bị ngập, 3.477 con gia súc và 590.000 con gia cầm bị chết trôi; 19.000 ha thủy sản và hơn 50.000 ha rừng bị hư hại.

Hệ thống hạ tầng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng với 52 sự cố đê điều, hơn 12.000 điểm giao thông bị sạt lở, ách tắc cùng 8,5 triệu m³ đất đá trôi sụt. Riêng ngành điện ghi nhận gần 10.000 cột điện bị gãy đổ, tập trung tại Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh, khiến khoảng 2,7 triệu khách hàng bị mất điện. Cùng với đó, hơn 200 mạng viễn thông bị mất kết nối. Tổng thiệt hại do bão số 10 ước tính lên tới 18.803 tỷ đồng.

Cũng theo thông tin tại buổi Họp báo, ngay sau bão, Chính phủ đã quyết định hỗ trợ khẩn cấp 2.524 tỷ đồng cho 15 tỉnh, thành phố bị ảnh hưởng. Ban vận động Trung ương phân bổ thêm 265 tỷ đồng, trong khi các bộ, ngành và doanh nghiệp lớn đóng góp khoảng 2.000 tỷ đồng hỗ trợ người dân. Các tổ chức quốc tế cũng đã viện trợ khoảng 13,2 tỷ đồng và Liên minh châu Âu cam kết hỗ trợ thêm 5 tỷ đồng trong thời gian tới.

Hiện nay, các địa phương đang tập trung tìm kiếm người mất tích, cứu trợ người bị thương, bố trí nơi ở tạm, cung cấp nước sạch và nhu yếu phẩm cho người dân vùng bị thiệt hại. Hệ thống điện đã được khôi phục cho hơn 485.000 khách hàng, thông tin liên lạc cơ bản thông suốt và các tuyến quốc lộ, tỉnh lộ trọng điểm đã được thông tuyến trở lại.

Phân tích nguyên nhân thiệt hại, đại diện Cục Đê điều và Phòng chống thiên tai cho biết cơ quan chức năng cho rằng, yếu tố khách quan đến từ việc bão có cường độ mạnh, di chuyển nhanh, phạm vi ảnh hưởng rộng, kết hợp nhiều hình thái thời tiết cực đoan như gió lớn, mưa to, lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt ven biển. Đặc biệt, khu vực Bắc Trung Bộ liên tiếp chịu ảnh hưởng của bão số 3, số 5 và số 10 trong thời gian ngắn.

Bên cạnh đó, nguyên nhân chủ quan cũng chiếm tỷ trọng lớn. Đó là một bộ phận người dân và doanh nghiệp còn chủ quan, thiếu kỹ năng ứng phó, chưa tuân thủ nghiêm các chỉ đạo, khuyến cáo của chính quyền.

Hạ tầng chống chịu thiên tai như điện, viễn thông, thoát nước đô thị còn yếu, nhiều công trình chỉ thiết kế chịu được bão cấp 9–10 trong khi bão số 10 đạt cấp 13–14.

Ngoài ra, kịch bản và phương án ứng phó ở nhiều địa phương vẫn còn chung chung, chưa sát thực tế; trang thiết bị cứu hộ, cứu nạn còn thiếu; lực lượng làm công tác phòng chống thiên tai ở cấp xã còn mỏng, nhiều cán bộ kiêm nhiệm, thiếu kinh nghiệm.

Lưu ý các địa phương từ nay đến cuối năm cần đẩy nhanh tiến độ giải ngân đầu tư công, phấn đấu đạt 95–100% kế hoạch để củng cố, hoàn thiện các công trình phòng chống thiên tai trọng yếu, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cũng yêu cầu rà soát, cập nhật lại tiêu chuẩn thiết kế công trình theo hướng thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời tăng cường đào tạo, tập huấn kỹ năng ứng phó thiên tai, đặc biệt là cho học sinh và người dân vùng có nguy cơ cao.

Thứ trưởng yêu cầu từ nay đến cuối năm, các địa phương cần đẩy nhanh tiến độ giải ngân đầu tư công, phấn đấu đạt 95–100% kế hoạch để củng cố, hoàn thiện các công trình phòng chống thiên tai trọng yếu.

Ông cũng yêu cầu rà soát, cập nhật lại tiêu chuẩn thiết kế công trình theo hướng thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời tăng cường đào tạo, tập huấn kỹ năng ứng phó thiên tai, đặc biệt là cho học sinh và người dân vùng có nguy cơ cao.

“Chúng ta cần hình thành một nền văn hóa phòng tránh thiên tai, bắt đầu từ kỹ năng, từ sự chủ động, không để mỗi cơn bão đi qua lại để lại những mất mát đau lòng”- Thứ trưởng nhấn mạnh.