Chính quyền Nhật Bản vội vàng trấn an về tính độc lập của Ngân hàng Trung ương sau khi trái phiếu và đồng Yên phát tín hiệu lo ngại

Hôm thứ Sáu tuần trước (ngày 10/7), Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama cho biết bà đã biết về một “cú sốc” được báo cáo liên quan đến dự thảo văn bản được ban hành vào cuối tháng trước, và bà nhấn mạnh rằng chính sách tiền tệ nên được quản lý bởi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) dựa trên Đạo luật Ngân hàng Trung ương Nhật Bản, điều này đảm bảo tính độc lập của tổ chức này. Bà nói: “Tôi tin rằng điều cần thiết là lập trường này của chính phủ phải được hoàn toàn tin tưởng để duy trì niềm tin của thị trường”.

Nguyên nhân gây ra cú sốc thị trường là dự thảo Chính sách Cơ bản về Quản lý và Cải cách Kinh tế và Tài chính – một kế hoạch kinh tế hàng năm của chính phủ – được công bố vào ngày 30/ 6. Dự thảo này nêu rõ rằng “việc quản lý chính sách tiền tệ phù hợp là vô cùng quan trọng để đạt được một nền kinh tế mạnh mẽ”. Ngôn ngữ này mạnh mẽ hơn ngôn ngữ được sử dụng trong các phần về chính sách tiền tệ trong cùng văn bản được công bố trong những năm trước. Các kế hoạch trước đó chỉ nói rằng chính phủ “kỳ vọng” BOJ sẽ đạt được mục tiêu lạm phát 2% thông qua việc quản lý chính sách tiền tệ phù hợp. Một số nhà phân tích xem Thủ tướng Takaichi là người có chính sách tài chính và tiền tệ ôn hòa, và cách diễn đạt trong văn bản năm nay càng củng cố thêm lập luận rằng bà có thể gây sức ép và khuyến khích ngân hàng trung ương không tăng lãi suất.

Tháng trước, BOJ đã tăng lãi suất chính sách – lãi suất cho vay qua đêm không thế chấp – từ mức 0,75% lên 1% Đây là lần tăng lãi suất đầu tiên kể từ tháng 12/2025. Ngày 10/7, Bộ trưởng Tài chính Katayama cho biết chính quyền Thủ tướng Takaichi cam kết duy trì tính bền vững tài chính, đồng thời khẳng định sẽ liên tục giảm tỷ lệ nợ trên GDP, hiện vẫn ở mức trên 200%. Bản dự thảo tài liệu đã làm gia tăng lo ngại trên thị trường rằng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) có thể đang tụt hậu so với xu hướng chung, cũng như lo ngại về sức khỏe tài chính của Nhật Bản.

Trên thị trường tiền tệ ngày 30/6, đồng USD đã vượt mốc 162 Yên lần đầu tiên sau khoảng 39 năm. Đồng tiền của Nhật Bản tiếp tục suy yếu xuống mức 162,80 Yên sau khi bản dự thảo được công bố. Lợi suất trái phiếu đã đạt mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, với trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm được giao dịch ở mức 2,9% vào tuần trước – mức chưa từng thấy kể từ năm 1996. Giá trái phiếu biến động ngược chiều với lợi suất.

Ông Minoru Kiuchi, Bộ trưởng phụ trách chiến lược tăng trưởng của Nhật Bản, cho biết chính phủ sẽ tôn trọng tính độc lập của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ). “Ví dụ, chính phủ sẽ không thông báo trước cho BOJ về thời điểm, quy mô hoặc hướng tăng hoặc giảm lãi suất”, ông Kiuchi nói trong một cuộc họp báo ngày 10/7. Mặc dù ngân hàng trung ương độc lập, nhưng trước đây họ đã đồng ý phối hợp chính sách với chính phủ. Bà Katayama và ông Kiuchi cho biết chính phủ đang xem xét lại bản dự thảo kế hoạch cùng với các thành viên của Đảng Dân chủ Tự do và Đảng Đổi mới Nhật Bản. Nội các Thủ tướng Takaichi dự kiến ​​sẽ chính thức thông qua kế hoạch này vào cuối tháng này. Bà Katayama cũng cho biết chính phủ muốn tìm hiểu các biện pháp để khuyến khích các quỹ hưu trí, bao gồm cả Quỹ Đầu tư Hưu trí Chính phủ (GPIF), đầu tư nhiều hơn vào các tài sản tài chính của Nhật Bản.

GPIF duy trì danh mục đầu tư cốt lõi được phân bổ đều vào 4 loại tài sản chính: cổ phiếu trong nước, cổ phiếu nước ngoài, trái phiếu trong nước và trái phiếu nước ngoài. Cơ cấu tài sản này được xem xét chính thức 5 năm một lần nhưng có thể được thay đổi nếu cần thiết.

Những bình luận của Bộ trưởng Tài chính Katayama đã giúp đồng Yên quay trở lại mức 161,30 Yên/USD, trong khi lợi suất trái phiếu 10 năm giảm xuống 2,7%, một phần do kỳ vọng rằng GPIF, quỹ hưu trí lớn nhất thế giới với tổng tài sản quản lý lên tới 290 nghìn tỷ Yên (1,8 nghìn tỷ USD), sẽ tăng cường đầu tư vào Nhật Bản. Sáng ngày 13/7, đồng Yên đã quay trở lại mốc 162 Yên/USD trong phiên giao dịch buổi sáng, và lợi suất trái phiếu dài hạn tăng lên 2,735% do giá dầu tăng.