Ngân hàng tương lai cùng AI: Tái định hình dịch vụ và hệ sinh thái tài chính

​

Ngân hàng số đã trở thành phương thức hoạt động phổ biến

​Phát biểu khai mạc diễn đàn, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam nhận định, ngành Ngân hàng Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mang tính bước ngoặt, chuyển dịch từ số hóa thuần túy sang xây dựng nền tảng dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI).

​Những con số ấn tượng trong 8 tháng đầu năm 2026 đã minh chứng rõ nét cho xu thế này. Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt đạt hơn 21 tỷ giao dịch, với giá trị vượt 260,6 triệu tỷ đồng (tăng 34,56% về số lượng và 13,26% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025). Trong đó, kênh internet đạt hơn 4,4 tỷ giao dịch, với giá trị thanh toán đạt 81,1 triệu tỷ đồng; kênh điện thoại di động đạt 14 tỷ giao dịch, với giá trị thanh toán đạt 58,4 triệu tỷ đồng; riêng phương thức QR code ghi nhận 311 triệu giao dịch, với giá trị thanh toán đạt 274,2 nghìn tỷ đồng. Hiện tại, nhiều ngân hàng đã đạt tỷ lệ lên tới 95% số lượng giao dịch được thực hiện trên các kênh số.

"Những con số này cho thấy ngân hàng số không còn là một xu hướng trong tương lai, mà đã trở thành phương thức hoạt động phổ biến trong đời sống kinh tế - xã hội hiện nay. Đặc biệt, cùng với sự phát triển của ngân hàng số, dữ liệu đang trở thành một nguồn lực quan trọng và AI đang trở thành công cụ mới để khai thác nguồn lực đó", TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh.

Từ góc nhìn cơ quan quản lý, ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 2 cho biết, việc các ngân hàng đẩy mạnh số hoá sản phẩm dịch vụ, tăng cường giải pháp bảo mật thông tin và mang lại lợi ích tối đa cho khách hàng.

Ông Nguyễn Đức Lệnh cũng cho biết, theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết 68-NQ/TW, Đề án chuyển đổi số ngành Ngân hàng, cùng các yêu cầu về kết nối, chia sẻ dữ liệu (thuế, hải quan, chứng từ điện tử, báo cáo tài chính minh bạch...), ngân hàng sẽ có nguồn dữ liệu đầu vào đầy đủ, chuẩn xác.

Khi thông tin được chia sẻ công khai và minh bạch, kết hợp với công nghệ AI trong phân tích khách hàng, đây sẽ là nguồn dữ liệu quan trọng giúp TCTD trong thẩm định, chọn lọc khách hàng; đồng thời, đẩy mạnh đa dạng hóa sản phẩm tín dụng, đẩy mạnh cho vay tín chấp, cho vay điện tử và cho vay theo dòng tiền.

Tại diễn đàn, các đại biểu tham dự cũng cho rằng, AI không chỉ là công cụ hỗ trợ thông thường, mà đang trở thành động lực chính giúp các tổ chức tín dụng tiến từ “số hóa sang thông minh hóa”, từ “tự động hóa sang cá nhân hóa” và mở rộng từ dịch vụ đơn lẻ sang hệ sinh thái tài chính kết nối.

​Đòn bẩy thực hiện Tài chính Toàn diện

​Chia sẻ về chủ đề tài chính toàn diện, ông Chu Khánh Lân, Phó Vụ trưởng Vụ Dự báo, thống kê, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhấn mạnh mục tiêu chiến lược đến năm 2030 sẽ có: 95% dân số từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch và giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đạt gấp 30 lần GDP.

Để đạt được mục tiêu đó, chuyển đổi số và AI đóng vai trò quan trọng giúp thu hẹp khoảng cách địa lý, giảm chi phí và giải quyết bài toán thông tin đối với nhóm khách hàng chưa có lịch sử tín dụng đầy đủ (như người dân vùng sâu vùng xa, hộ kinh doanh nhỏ lẻ, nông dân). Tuy nhiên, ông Chu Khánh Lân cũng lưu ý sự cần thiết phải kiểm soát các rủi ro mới trong phát triển tài chính toàn diện như nguy cơ "loại trừ số", rủi ro bảo mật dữ liệu cá nhân hay thiên lệch thuật toán để đảm bảo tài chính toàn diện đi vào thực chất và bền vững.

Dưới góc nhìn thực tiễn từ ngân hàng thương mại, bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam (MSB) kiêm Tổng Giám đốc Ngân hàng Bán lẻ đã chia sẻ chiến lược tích hợp các nguyên tắc phát triển bền vững (ESG) vào sản phẩm tài chính. Theo đó, MSB định hình 3 nguyên tắc phát triển bền vững trong kỷ nguyên số và AI, đó là: Bảo mật đa lớp (ứng dụng xác thực sinh trắc học, FIDO); tối ưu tài chính (giải pháp M-Sinh lời, M-Triple, các dòng thẻ tín dụng xanh tái chế Green World); cá nhân hóa trải nghiệm thông qua trợ lý tài chính AI thông minh (Emma).

Còn tại Ngân hàng TMCP Phát triển TP. Hồ Chí Minh (HDBank), ông Trần Hoài Phương, Thành viên Ban Điều hành, Giám đốc Ngân hàng doanh nghiệp cho biết, dư nợ tín dụng xanh toàn hệ thống đang có sự tăng trưởng mạnh mẽ (bình quân trên 20%/năm trong giai đoạn 2017–2025, quy mô đạt khoảng 828 nghìn tỷ đồng). Đến nay, HDBank đã tiên phong kết hợp bộ 3 ESG + Dữ liệu + AI để sàng lọc khoản vay trước, cảnh báo rủi ro sớm và tối ưu hóa việc phân bổ nguồn vốn vào các dự án bền vững nhằm hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Trong phiên toạ đàm cao cấp, các diễn giả tham dự cho rằng, việc sử dụng AI nên được xem là một công cụ hỗ trợ đắc lực giúp nâng cao trải nghiệm khách hàng và tối ưu hoá việc ra quyết định. Tuy nhiên, trong quá trình đó, con người và các tổ chức tín dụng vẫn phải là chủ thể chịu trách nhiệm chính về mọi quyết định cuối cùng. Các diễn giả cũng kiến nghị hoàn thiện hành lang pháp lý, xây dựng quy chế quản trị rõ ràng, đảm bảo sự bình đẳng giữa ngân hàng, khách hàng và các bên liên quan.

​Thông điệp xuyên suốt của diễn đàn khẳng định giá trị thực sự của AI và công nghệ trong ngành Ngân hàng không chỉ nằm ở số lượng công cụ được tích hợp, mà nằm ở mức độ gia tăng chất lượng phục vụ khách hàng, tối ưu hóa năng lực quản trị rủi ro và kiến tạo một hệ sinh thái tài chính hiện đại, an toàn và lấy con người làm trung tâm.