Đa dạng hóa nguồn lực, thúc đẩy giải ngân đầu tư công phục vụ mục tiêu tăng trưởng 10%

Tăng hiệu quả quản lý thuế, giảm chi phí cho doanh nghiệp

Trả lời chất vấn của đại biểu Mai Văn Hải (Thanh Hóa) về giải pháp bảo đảm các chủ thể kinh doanh trên nền tảng số, kể cả nhà cung cấp nước ngoài, thực hiện nghĩa vụ thuế bình đẳng, đồng thời hạn chế gánh nặng chi phí tuân thủ cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, thương mại điện tử tại Việt Nam đang phát triển nhanh cùng với sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng sau đại dịch COVID-19.

Theo số liệu được Bộ trưởng đưa ra, từ năm 2022 đến nay, doanh số thương mại điện tử tại Việt Nam tăng trưởng bình quân khoảng 20%/năm, đưa Việt Nam trở thành quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử đứng thứ 2 khu vực Đông Nam Á. Đến hết năm 2025, doanh số lĩnh vực này ước đạt khoảng 37 tỷ USD.

Cùng với sự mở rộng của thị trường, nguồn thu thuế từ thương mại điện tử cũng tăng đáng kể. Đến hết 10 tháng năm 2026, thu thuế từ hoạt động này đạt 241 nghìn tỷ đồng, tăng khoảng 42% so với cùng thời điểm.

Để quản lý hiệu quả hoạt động kinh doanh trên không gian mạng, Bộ Tài chính tập trung quản lý các nhóm chủ thể tham gia, gồm người bán hàng, KOL, KOC; các sàn thương mại điện tử và đơn vị cung cấp dịch vụ bổ trợ như thanh toán, vận chuyển logistics, shipper.

Một trong những giải pháp trọng tâm là định danh, thu thập dữ liệu, bảo đảm các giao dịch phát sinh trong môi trường điện tử được quản lý và theo dõi chặt chẽ. Đồng thời, triển khai cơ chế thu hộ, nộp thay, quy định rõ trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử và nhà cung cấp dịch vụ trong việc khấu trừ thuế tại nguồn.

Hiện cơ quan thuế đang quản lý khoảng hơn 140.000 doanh nghiệp và hơn 1 triệu hộ, cá nhân kinh doanh trên môi trường mạng. Để tăng cường hiệu quả quản lý, Bộ Tài chính đẩy mạnh kết nối cơ sở dữ liệu với các cơ quan chức năng về quản lý thương mại điện tử, an ninh mạng và thanh toán. Hiện có khoảng 96 ngân hàng cung cấp dịch vụ thanh toán điện tử và 105 nhà vận chuyển logistics được kết nối dữ liệu.

Trả lời câu hỏi về cải cách thủ tục hành chính của đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai), Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, đây là nhiệm vụ trọng tâm được Chính phủ giao cho các bộ, ngành nhằm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Nhờ những nỗ lực cải cách, thời gian tuân thủ thủ tục hành chính đã giảm khoảng 53%, chi phí giảm 55%. Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục theo hướng thông thoáng nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp kinh doanh chính đáng.

Phấn đấu giải ngân 100% vốn đầu tư công năm 2026

Đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công là nội dung được nhiều đại biểu quan tâm tại phiên chất vấn. Trả lời tranh luận của đại biểu Tạ Văn Hạ (Đà Nẵng) về tình trạng nhà thầu trúng thầu nhưng không trực tiếp thi công, tiếp tục phân chia công việc qua nhiều tầng nấc trung gian, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thừa nhận tình trạng bán thầu là một trong những nguyên nhân chủ quan ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân.

Theo Bộ trưởng, trách nhiệm giám sát trước hết thuộc về chủ đầu tư. Sau khi tổ chức đấu thầu và triển khai dự án, chủ đầu tư phải theo dõi chặt chẽ, bảo đảm nhà thầu thực hiện đúng hợp đồng đã ký. Các bộ, ngành, địa phương và cơ quan chức năng cũng cần vào cuộc giám sát.

Bên cạnh tình trạng bán thầu, những nguyên nhân khác ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân gồm chậm giải phóng mặt bằng, bàn giao mặt bằng và giá nhân công, nguyên vật liệu tăng. Năm 2026 cũng là năm đầu triển khai kế hoạch với lượng vốn lớn, tăng 22% so với năm trước.

Bộ trưởng cho biết, đến hết tháng 10/2026, giải ngân vốn đầu tư công đạt 74% kế hoạch. Thủ tướng Chính phủ thường xuyên chỉ đạo tại các cuộc họp giao ban, yêu cầu đẩy mạnh giải ngân, phấn đấu hoàn thành 100% kế hoạch vốn trong năm. Thực hiện Kết luận 366 của Bộ Chính trị, giải ngân đầu tư công cũng được đưa vào một trong 5 tiêu chí đánh giá thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội. Bộ Tài chính đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 1129 về chấm điểm giải ngân đầu tư công.

Làm rõ thêm vấn đề này, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho biết, Chính phủ đang tập trung chỉ đạo quyết liệt nhằm hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026. Theo tính toán được Phó Thủ tướng nêu tại phiên chất vấn, việc hoàn thành mục tiêu này dự kiến đóng góp thêm 1,7% vào tăng trưởng, tạo động lực để phấn đấu đạt mức tăng trưởng kinh tế 10% trong năm nay.

Trong 10 tháng năm 2026, tỷ lệ giải ngân đạt 74%. Phó Thủ tướng đánh giá đây là kết quả tích cực, nhất là trong bối cảnh năm 2026 là năm đầu tiên của nhiệm kỳ.

Đối với vấn đề tạm ứng vốn cho nhà thầu, Phó Thủ tướng cho biết đây là hoạt động bình thường trong quá trình triển khai dự án đầu tư công, đặc biệt với các công trình quy mô lớn. Sau khi ký hợp đồng, chủ đầu tư thường tạm ứng khoảng 30% giá trị hợp đồng để nhà thầu mua sắm nguyên vật liệu, chuẩn bị máy móc, thiết bị và các điều kiện cần thiết phục vụ thi công. Đây là nguồn lực giúp nhà thầu triển khai dự án ngay từ giai đoạn đầu, nhất là khi nhiều dự án mới được khởi động trong năm đầu nhiệm kỳ. Bên cạnh đó, vẫn còn một số ít khoản tồn đọng từ trước cần tiếp tục xử lý.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu giải ngân phải đi đôi với hiệu quả thực chất, không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành chỉ tiêu về tỷ lệ. Nguồn vốn đầu tư công phải thực sự được đưa vào nền kinh tế, phục vụ triển khai các công trình, dự án, tạo ra sản phẩm và giá trị thực tế, qua đó đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng.

Liên quan đến vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho biết, Việt Nam đã bước qua giai đoạn được hưởng các khoản vay ưu đãi cao, trong khi nhu cầu vốn phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vẫn rất lớn. Vì vậy, việc tiếp tục huy động vốn ODA cần được tính toán kỹ hơn về chi phí, điều kiện vay và hiệu quả sử dụng.

Theo Phó Thủ tướng, dư địa huy động vốn của Việt Nam vẫn còn lớn khi các chỉ tiêu về nợ công, vay nước ngoài và vay của Chính phủ đang ở mức thấp so với giới hạn Quốc hội cho phép. Tuy nhiên, việc huy động vốn phải đi đôi với đánh giá đầy đủ hiệu quả của từng khoản vay, từng dự án; rà soát các điều kiện ràng buộc liên quan đến thi công, lựa chọn nhà thầu và yêu cầu của bên cho vay.

Chính phủ chủ trương lựa chọn dự án trên cơ sở hiệu quả kinh tế - xã hội, đồng thời xem xét cả hiệu quả về chính trị. Thay vì phân bổ vốn cho nhiều dự án như trước đây, nguồn vốn ODA sẽ được tập trung vào một số dự án lớn, có khả năng tạo ra hiệu quả rõ rệt, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước. Cách tiếp cận này nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay, đồng thời bảo đảm an toàn tài chính quốc gia trong bối cảnh điều kiện vay ưu đãi không còn như trước.

Với các giải pháp đồng bộ từ cải cách thủ tục, quản lý nguồn thu, huy động vốn tư nhân, sử dụng hiệu quả vốn vay đến tăng tốc đầu tư công, Chính phủ đặt mục tiêu phát huy tối đa các nguồn lực cho phát triển, tạo động lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10% trong năm 2026.