Kết nối và khai thác dữ liệu: Nền tảng phát triển hệ sinh thái số thông minh và tiện ích

Ngày 25/9/2025, tại Khách sạn JW Marriott Hà Nội, Hội thảo và Triển lãm cấp cao thường niên ngành Ngân hàng – Smart Banking 2025 – chính thức diễn ra với chủ đề “Đột phá chuyển đổi số ngành Ngân hàng: Dữ liệu là nền tảng, khách hàng là trung tâm”. Sự kiện được tổ chức dưới sự bảo trợ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) phối hợp cùng Tập đoàn IEC thực hiện, đồng hành bởi Hiệp hội Dữ liệu quốc gia và Hiệp hội An ninh mạng quốc gia.

Tại phiên tọa đàm với chủ đề “Kết nối, khai thác dữ liệu và phát triển hệ sinh thái số thông minh và tiện ích”, các diễn giả từ cơ quan quản lý, ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ đã cùng chia sẻ quan điểm về tầm quan trọng của kết nối dữ liệu quốc gia, những cơ hội và thách thức trong quá trình số hóa, cũng như các mô hình kinh doanh mới đang hình thành từ dữ liệu.

Kết nối dữ liệu – chính sách trọng tâm cho phát triển

Trong bối cảnh dữ liệu đang trở thành tài nguyên chiến lược, có thể nói, kết nối nguồn tài nguyên này chính là chìa khóa để biến dữ liệu thành động lực cho đổi mới và tăng trưởng.

Thiếu tá Đào Đức Triệu, Giám đốc Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu thuộc Trung tâm Dữ liệu quốc gia (Bộ Công an), kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dữ liệu quốc gia, nhấn mạnh: “Ưu tiên chính sách quan trọng nhất vẫn là chính sách về kết nối dữ liệu”.

Theo Thiếu tá Đào Đức Triệu, Việt Nam đã có cơ sở dữ liệu quốc gia, đồng thời Trung tâm Dữ liệu quốc gia cũng bắt đầu đồng bộ, tổng hợp nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Một số hệ thống đã được tích hợp, tạo tiền đề cho chính sách kết nối. Mặt khác, thông qua Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu, cơ chế kết nối sẽ giúp các bên khai thác dữ liệu phục vụ bài toán kinh tế, đồng thời bảo đảm tuân thủ pháp luật.

Đại diện Hiệp hội Dữ liệu quốc gia nhấn mạnh: “Dữ liệu là tư liệu sản xuất. Tư liệu sản xuất phải được đưa vào sử dụng, phải được khai thác thì mới phát huy giá trị”. Theo đó, kho dữ liệu quốc gia quý giá cần được khai thác để phục vụ người dân, doanh nghiệp và ngân hàng, đáp ứng cả yêu cầu quản lý nhà nước lẫn nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Ở góc độ nghiên cứu, TS. Phan Thanh Đức, Giảng viên cao cấp, Trưởng khoa Công nghệ thông tin và Kinh tế số (Học viện Ngân hàng) nhận định, dữ liệu là nguồn lực đặc biệt của kỷ nguyên công nghiệp 4.0.

“Khác với các nguồn lực khác, dữ liệu càng dùng, càng chia sẻ thì càng tạo thêm giá trị, chứ không mất đi — giống như tri thức vậy”, TS. Phan Thanh Đức cho biết và nhấn mạnh sự xuất hiện của Trung tâm Dữ liệu quốc gia và Hiệp hội Dữ liệu quốc gia dù mới thành lập nhưng đã cho thấy quyết tâm đồng hành, chia sẻ và kết nối giữa cơ quan quản lý, ngân hàng và doanh nghiệp trong việc khai thác giá trị từ dữ liệu.

Thúc đẩy dữ liệu trở thành nguồn tài nguyên đặc biệt tạo ra giá trị mới

Không chỉ dừng ở góc độ chính sách và vận hành ngân hàng, nhiều ý kiến tại tọa đàm cũng nhìn nhận dữ liệu như một nguồn lực đặc biệt của nền kinh tế số, của hệ thống ngân hàng số và có khả năng tạo ra giá trị gia tăng khi được chia sẻ và khai thác đúng cách.

Từ góc nhìn thực tiễn tại các ngân hàng, ông Lưu Danh Đức, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Lộc Phát (LPBank) cho rằng, kết nối dữ liệu dân cư từ C06 chính là “mỏ vàng” để khai thác, nhất là trong công tác chi trả an sinh xã hội tại nông thôn và đô thị loại 2 – nơi ngân hàng có lợi thế mạng lưới. Việc khai thác nguồn dữ liệu này còn hỗ trợ quản trị rủi ro, bổ sung thông tin còn thiếu trong thẩm định khách hàng, đồng thời mở ra cơ hội xây dựng sản phẩm tài chính cá nhân hóa, phù hợp từng đối tượng.

“Ví dụ, đối với nông dân, có thể thiết kế sản phẩm tín dụng riêng biệt theo mùa vụ, hay phát triển bảo hiểm vi mô phù hợp, từ đó thúc đẩy bán chéo hiệu quả hơn”, ông Lưu Danh Đức chia sẻ. Đây cũng là cơ sở để LPBank hoàn thiện vận hành, hướng tới mục tiêu trở thành ngân hàng số 1 tại khu vực nông thôn và đô thị loại 2.

Trong khi đó, ông Đàm Thế Thái, Phó Tổng Giám đốc HDBank cho biết ngân hàng đã phát triển nhiều sản phẩm, trong đó có sản phẩm được Mastercard vinh danh “Sản phẩm sáng tạo nhất châu Á”. “Phương châm của chúng tôi là tiên phong sáng tạo, triển khai thực tế để liên tục đánh giá, tinh chỉnh, mang lại cho khách hàng trải nghiệm thuận tiện nhất,” ông nói.

Để đạt được những kết quả trên, ông Đàm Thế Thái cho rằng yếu tố quan trọng là chuẩn hóa và kết nối dữ liệu: “Chúng tôi hiện có hàng chục triệu khách hàng, dữ liệu gồm cả dữ liệu chính thống và rời rạc. Việc làm sạch, chuẩn hóa là bước đầu, sau đó kết nối dữ liệu để hiểu khách hàng hơn, cung ứng sản phẩm dịch vụ sát thực hơn”.

Trên nền tảng dữ liệu, HDBank đã phát triển mô hình "ngân hàng 1 chạm" - one click banking – khách hàng chỉ cần xác thực sinh trắc học và nhấn một lần để lập tức có sản phẩm phù hợp, từ thẻ ảo đến dịch vụ đi kèm. Bên cạnh đó, dự án "Kiosk y tế thông minh" do HDBank phối hợp với C06 và Trung tâm Y tế quốc gia (Bộ Y tế) cũng đang triển khai tại hơn 200 bệnh viện, giúp số hóa quy trình khám chữa bệnh từ đăng ký đến thanh toán, mang lại lợi ích cho cả bệnh viện, khách hàng và ngân hàng.

Đại diện doanh nghiệp công nghệ tài chính, ông Jonas Eichhorst, Tổng Giám đốc Timo, đưa ra góc nhìn về dữ liệu và mô hình kinh doanh: “Chỉ riêng dữ liệu thôi thì không có nhiều ý nghĩa đối với một doanh nghiệp thương mại. Điều quan trọng là mô hình kinh doanh. Câu hỏi luôn xoay quanh chi phí và doanh thu: dữ liệu hay trí tuệ nhân tạo có thể giúp giảm chi phí hay tăng doanh thu như thế nào?”.

Ông Jonas Eichhorst chỉ ra rằng, trong 10 năm qua, ngành tài chính đã chi hàng triệu USD cho số hóa dữ liệu, nhưng lợi ích thu được chưa tương xứng do trùng lặp công việc giữa các tổ chức. Từ kinh nghiệm quốc tế, ông khẳng định năng lực cốt lõi của từng tổ chức cần được xác định rõ ràng, còn việc nhận diện khách hàng phải do cơ sở dữ liệu quốc gia đảm nhiệm.

Đại diện Timo cũng nhấn mạnh 3 yếu tố đặc biệt của Việt Nam giúp phát triển hệ sinh thái số, bao gồm: công nghệ, văn hoá và hành vi tiêu dùng.

Ông Jonas Eichhorst chia sẻ thêm, người tiêu dùng Việt Nam nhiều lần được xếp hạng là “fickle” nhất – nghĩa là cởi mở nhất trong việc thử nghiệm cái mới. Nói theo hướng tích cực thì đó là sự ham khám phá, nhưng theo hướng tiêu cực thì cũng đồng nghĩa với việc đây là nhóm khách hàng ít trung thành nhất trong các thị trường Đông Nam Á.

“Do đó, ưu đãi tài chính không giữ được khách hàng, chỉ sản phẩm và dịch vụ bền vững mới giúp xây dựng gắn kết lâu dài”, ông Jonas Eichhorst ví von.

Có thể thấy, từ chính sách kết nối dữ liệu quốc gia, sự đồng hành của cơ quan quản lý, đến sáng kiến từ các ngân hàng và Fintech, Việt Nam đang hình thành hệ sinh thái số thông minh, tiện ích và đi theo hướng bền vững. Điểm mấu chốt là khai thác dữ liệu một cách hiệu quả, chuẩn hóa và gắn liền với mô hình kinh doanh, qua đó tạo giá trị thiết thực cho người dân và doanh nghiệp.