Vai trò của ngành Ngân hàng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Phát biểu khai mạc Tọa đàm "Vai trò của ngành Ngân hàng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế" do Thời báo Ngân hàng tổ chức ngày 8/5/2026, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) Phạm Thanh Hà cho biết, năm 2026 là năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026–2030, đồng thời là năm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc thực hiện các mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới. Quốc hội đã xác định mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, kiểm soát CPI bình quân khoảng 4,5%. Những mục tiêu này đặt ra yêu cầu rất cao đối với các ngành, các cấp, trong đó có ngành Ngân hàng.

Theo Phó Thống đốc, vai trò của ngành Ngân hàng là hết sức quan trọng. Với chức năng là huyết mạch của nền kinh tế, ngành Ngân hàng có trách nhiệm huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực tài chính, đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh, đầu tư và tiêu dùng; hướng dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng. Đồng thời, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng. Trong bối cảnh đó, việc ngành Ngân hàng chủ động triển khai các giải pháp hỗ trợ nền kinh tế có ý nghĩa rất quan trọng.

Dòng vốn ngân hàng hướng đến sản xuất và lĩnh vực ưu tiên tạo động lực tăng trưởng kinh tế

Tham luận tại tọa đàm, bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, NHNN cho biết, xác định vai trò của dòng vốn ngân hàng đối với tăng trưởng kinh tế, thời gian qua, NHNN đã chủ động thường xuyên rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách tín dụng và tín dụng ngành, lĩnh vực để đồng bộ với Luật Các TCTD, cũng như cụ thể hóa chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, phù hợp với yêu cầu cải cách, đơn giản hóa thủ tục, chuyển đổi số, góp phần tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong quan hệ tín dụng ngân hàng.

Đồng thời, ngành Ngân hàng cũng đẩy mạnh chương trình kết nối ngân hàng - doanh nghiệp, nhằm nắm bắt các khó khăn vướng mắc trong quan hệ tín dụng ngân hàng và có giải pháp kịp thời xử lý, tháo gỡ khó khăn. "Riêng từ đầu năm 2026 đến nay, trên toàn quốc đã có hơn 1.000 buổi gặp gỡ, cuộc đối thoại, kết nối ngân hàng - doanh nghiệp được tổ chức để đối thoại trực tiếp giữa ngân hàng với khách hàng tại các địa phương trên toàn quốc", bà Phạm Thị Thanh Tùng chia sẻ.

NHNN cũng đẩy mạnh triển khai các chương trình, chính sách tín dụng đối với ngành, lĩnh vực theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, với lãi suất thấp, ưu đãi từ chính nguồn lực của các TCTD... Cụ thể như Chương trình tín dụng đối với lĩnh vực nông, lâm, thủy sản đã 4 lần nâng quy mô và đã cho vay với doanh số giải ngân lũy kế đạt khoảng 185.500 tỷ đồng cho khoảng 63.000 lượt khách hàng vay vốn, hoàn thành mục tiêu triển khai Chương trình; Chương trình tín dụng đầu tư hạ tầng điện, giao thông, công nghệ chiến lược (mới được triển khai và đã ký hợp đồng tín dụng để tài trợ 08 dự án thuộc danh mục của Chương trình với tổng số tiền cam kết cấp tín dụng khoảng 70.932 tỷ đồng, đã giải ngân khoảng 7.600 tỷ đồng.

Ngành Ngân hàng cũng tích cực triển khai các giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn cho nền kinh tế, đặc biệt là chính sách cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ đối với khách hàng gặp khó khăn do một số nguyên nhân (gần đây nhất là chính sách cơ cấu nợ đối với khách hàng bị ảnh hưởng, thiệt hại do bão Yagi).

Đồng thời, tích cực triển khai các khai nhiệm vụ liên quan đến hoạt động tín dụng tại các Nghị quyết, Chỉ thị, Kết luận của Ban Bí thư Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ về phát triển kinh tế xã hội, triển khai các đề án chiến lược kế hoạch phát triển tổng thể quốc gia, phát triển các ngành lĩnh vực kinh tế, đề án về phát triển các dự án công trình trọng điểm quan trọng, trong đó nhiều cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội và chưa có tiền lệ.

"Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp nêu trên, tín dụng tăng đều từ đầu năm, đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế, với quy mô dư nợ đến ngày 28/4/2026 đạt trên 19,4 triệu tỷ đồng, tăng 4,42% so với cuối năm 2025; tăng 18,26% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, cơ cấu tín dụng tương đối phù hợp với cơ cấu các ngành kinh tế, tín dụng ngành nông nghiệp chiếm khoảng 6%, công nghiệp, xây dựng chiếm 23,5%, dịch vụ chiếm 70,5%", bà Phạm Thị Thanh Tùng chia sẻ.

Cơ cấu tín dụng hướng đến sản xuất và lĩnh vực ưu tiên tạo động lực tăng trưởng kinh tế, trong đó một số lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn như lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn (đạt 4,3 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 22,2%) và doanh nghiệp nhỏ và vừa (đạt gần 3,8 triệu tỷ đồng chiếm khoảng 20%); tín dụng đối với lĩnh vực xuất khẩu, doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao có tốc độ tăng trưởng cao (quý 1/2026 tăng lần lượt là 11,2% và 18,81%); dư nợ tín dụng xanh đạt trên 780 nghìn tỷ đồng, dư nợ tín dụng đã được đánh giá rủi ro môi trường và xã hội đạt trên 5,1 triệu tỷ đồng...

Chia sẻ góc nhìn từ ngân hàng thương mại, ông Vương Văn Quý, Phó Trưởng ban Chính sách tín dụng Agribank cho biết, đến ngày 30/4/2026, dư nợ cho vay nông nghiệp, nông thôn của Agribank đạt khoảng 1,03 triệu tỷ đồng, chiếm 64,2% tổng dư nợ của Agribank và tương đương khoảng 30% dư nợ nông nghiệp, nông thôn của toàn hệ thống ngân hàng.

"Trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với tín dụng không chỉ là tăng trưởng về quy mô mà còn phải tăng trưởng đúng hướng, hiệu quả và bền vững. Điều này đồng nghĩa ngân hàng không chỉ đóng vai trò cung cấp vốn mà còn phải dẫn dắt dòng vốn vào các lĩnh vực xanh và phát triển bền vững nhằm góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế Việt Nam trong dài hạn", ông Vương Văn Quý bày tỏ.

Áp lực đang gia tăng

Nhận định về vai trò của ngành Ngân hàng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2026 - 2030, các chuyên gia và diễn giả tham dự tọa đàm đều có chung nhận định, ngành Ngân hàng đang đứng trước áp lực rất lớn, đặc biệt khi kinh tế thế giới liên tục biến động bởi xung đột địa chính trị, lạm phát gia tăng và rủi ro tài chính toàn cầu.

Chia sẻ tại tọa đàm ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, NHNN cho rằng, những thay đổi trong chính sách tiền tệ toàn cầu sẽ kéo theo biến động về lãi suất, dòng vốn và tỷ giá, tạo áp lực lớn đối với các nền kinh tế có độ mở cao như Việt Nam. Ở trong nước đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ trong năm 2026, mà còn trong cả giai đoạn 5 năm tới. Tuy nhiên, mục tiêu tăng trưởng cao trong bối cảnh áp lực lạm phát lớn đặt ra thách thức không nhỏ cho công tác điều hành chính sách tiền tệ, đặc biệt là yêu cầu vừa kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. "Đây là mục tiêu kép mà trong điều hành chính sách thường được ví như bài toán ‘bộ ba bất khả thi’”, ông Quang chia sẻ.

Do đó, để yêu cầu vừa kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, ông Phạm Chí Quang nhấn mạnh: "Điều này đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tiền tệ với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác".

Ông Nguyễn Phi Lân, Vụ trưởng Vụ Dự báo, Thống kê - Ổn định tiền tệ tài chính, NHNN nhận định, giai đoạn 2026-2030 là giai đoạn “bứt tốc phát triển” của nền kinh tế, song cũng đặt ra hàng loạt yêu cầu mới đối với công tác điều hành kinh tế vĩ mô, đặc biệt là chính sách tiền tệ. Theo đó, vấn đề đặt ra hiện nay là phải nhận diện rõ đâu là cơ hội, đâu là thách thức để có giải pháp ứng phó từ sớm, từ xa.

Bối cảnh mới đang đặt ra nhiều sức ép lớn đối với mục tiêu tăng trưởng cao của nền kinh tế. Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là áp lực lạm phát đang gia tăng rõ nét trong năm 2026 dưới tác động của xung đột Trung Đông khiến giá dầu và giá nhiên liệu thế giới tăng mạnh. Giá năng lượng leo thang không chỉ làm gia tăng chi phí sản xuất, vận tải, mà còn tác động tới giá nhiều mặt hàng trong nước, đặc biệt là vật liệu xây dựng, từ đó tạo áp lực lớn lên kỳ vọng lạm phát và công tác điều hành chính sách tiền tệ.

Ngoài ra, Việt Nam hiện cũng đang đối mặt nguy cơ nhập siêu trở lại sau nhiều năm duy trì xuất siêu. Điều này kéo theo áp lực lớn đối với tỷ giá, trong bối cảnh NHNN đồng thời phải thực hiện nhiều mục tiêu như kiểm soát lạm phát, hỗ trợ giảm lãi suất và ổn định thị trường ngoại hối. “Đây là thách thức rất lớn đối với NHTW không chỉ trong năm 2026 mà cả giai đoạn 2026-2030”, ông Nguyễn Phi Lân nhấn mạnh.

Trong bối cảnh, nền kinh tế còn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng (tín dụng/GDP năm 2025 khoảng 145%), trong khi thị trường vốn chưa phát triển tương xứng, bà Phạm Thị Thanh Tùng cho rằng, rủi ro kỳ hạn do vốn huy động VND chủ yếu là ngắn hạn (chiếm 80%), song nhu cầu vốn trung, dài hạn lớn tiềm ẩn rủi ro với các TCTD trong việc cân đối đảm bảo an toàn hệ thống.

Các ngân hàng cũng đang phải đối mặt với áp lực huy động và cân đối nguồn lực để đáp ứng nhu cầu vốn phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Số liệu tính toán của Bộ Tài chính cho thấy, nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026 - 2031 ước khoảng 38,5 triệu tỷ đồng; riêng năm 2026 vào khoảng 5,1 triệu tỷ đồng. Trong đó, nhu cầu vốn tín dụng dự kiến khoảng 1,8 triệu tỷ đồng.

Dù con số trên vẫn nằm trong định hướng tăng trưởng tín dụng khoảng 15% mà NHNN đặt ra, tuy nhiên, trong bối cảnh tốc độ tăng trưởng huy động vốn luôn thấp hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng, các TCTD sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc huy động nguồn lực để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng tín dụng nói trên.

Khi dư địa chính sách eo hẹp, để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, ông Nguyễn Phi Lân cho rằng, cần phát huy mạnh hơn vai trò của chính sách tài khóa. Trong bối cảnh đó, ngành Ngân hàng sẽ tập trung điều hành thanh khoản phù hợp, đảm bảo an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng và hỗ trợ nền kinh tế. Bởi, thanh khoản là yếu tố căn cơ và quan trọng nhất đối với hệ thống ngân hàng. Chỉ khi đảm bảo thanh khoản thì hệ thống mới có thể thực hiện được các mục tiêu kinh tế vĩ mô khác.

Cùng chung nhận định dư địa của chính sách tiền tệ đang hạn hẹp, ông Nguyễn Quốc Anh, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế tài chính, Bộ Tài chính cho rằng, để duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong thời gian tới, nền kinh tế cần ưu tiên các động lực cốt lõi, như: đẩy mạnh cải cách thể chế; thực hiện tinh giản các tầng nấc trung gian (như mô hình chính quyền hai cấp ở địa phương) không chỉ giúp giảm chi thường xuyên mà còn tháo gỡ ách tắc trong quy trình phê duyệt dự án. Dòng vốn ngân sách trung ương sẽ được luân chuyển trực tiếp và nhanh chóng hơn; lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực thời đại…

“Cần nâng cao hiệu quả đầu tư công, bởi đầu tư công tiếp tục đóng vai trò là "vốn mồi" dẫn dắt đầu tư toàn xã hội. Điểm mấu chốt hiện nay không chỉ nằm ở tốc độ giải ngân nhanh mà còn ở tính hiệu quả thực chất của các dự án đối với tăng trưởng kinh tế – tinh thần đã được Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh nhiều lần”, ông Nguyễn Quốc Anh nhấn mạnh.

Về phía NHNN, ông Phạm Chí Quang cho biết, mục tiêu xuyên suốt của NHNN tiếp tục là kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và tạo dư địa hỗ trợ tăng trưởng trong phạm vi cho phép của chính sách tiền tệ.

"Động lực để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số cần đến từ đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và nâng cao năng suất lao động, trong khi chính sách tài khóa sẽ đóng vai trò mở rộng và dẫn dắt. Còn chính sách tiền tệ sẽ là chính sách hỗ trợ, bổ trợ cho chính sách tài khóa để neo giữ kỳ vọng về kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô”, ông Phạm Chí Quang nhấn mạnh.